Dark Mode

Przejdz do zawartosci

Krypton

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Ten artykul dotyczy pierwiastka. Zobacz tez: inne znaczenia slowa Krypton.
Krypton
brom - krypton - -
Wyglad
bezbarwny
krypton swiecacy w silnym polu elektrycznym

Widmo emisyjne kryptonu
Ogolne informacje
Nazwa, symbol, l.a.

krypton, Kr, 36
(lac. krypton)

Grupa, okres, blok

18, 4, p

Stopien utlenienia

II

Wlasciwosci metaliczne

gaz szlachetny

Masa atomowa

83,798 +- 0,002[a][4]

Stan skupienia

gazowy

Gestosc

3,425 kg/m3[1]

Temperatura topnienia

-157,38 degC (punkt potrojny)[1]

Temperatura wrzenia

-153,34 degC[1]

Numer CAS

7439-90-9

PubChem

5416

Wlasciwosci atomowe
Promien
* atomowy
* walencyjny
* van der Waalsa


obl. 88 pm
110 pm
202 pm

Konfiguracja elektronowa

[Ar]4s23d104p6

Zapelnienie powlok

2, 8, 18, 8
(wizualizacja powlok)

Elektroujemnosc
* w skali Paulinga
* w skali Allreda


3,00
2,94

Potencjaly jonizacyjne

I 1350,8 kJ/mol
II 2350,4 kJ/mol
III 3565 kJ/mol

Wlasciwosci fizyczne
Punkt potrojny

-157,38 degC; 73,2 kPa[1]

Punkt krytyczny

-63,67 degC; 5,525 MPa[2]

Cieplo parowania

9,029 kJ/mol

Cieplo topnienia

1,638 kJ/mol

Cieplo wlasciwe

248 J/(kg*K)

Przewodnosc cieplna

0,00949 W/(m*K)

Uklad krystalograficzny

regularny sciennie centrowany

Predkosc dzwieku

1120 m/s (293,15 K)

Objetosc molowa

27,99x10-6 m3/mol[5]

Najbardziej stabilne izotopy
izotop wyst. o.p.r. s.r. e.r. MeV p.r.
78Kr 0,35% 2,3x1020 lat 2xw.e. 78Se
80Kr 2,25% stabilny izotop z 44 neutronami
81Kr slady 2x105 lat w.e. 0,281 81Br
82Kr 11,6% stabilny izotop z 46 neutronami
83Kr 11,5% stabilny izotop z 47 neutronami
84Kr 57% stabilny izotop z 48 neutronami
85Kr {syn.} 10,756 lat b- 0,687 85Rb
86Kr 17,3% stabilny izotop z 50 neutronami
Niebezpieczenstwa
Karta charakterystyki: dane zewnetrzne firmy Sigma-Aldrich [dostep 2011-09-30]
Globalnie zharmonizowany system
klasyfikacji i oznakowania chemikaliow
Na podstawie podanej karty charakterystyki
Uwaga
Zwroty H

H280

Zwroty P

P410+P403

NFPA 704
Na podstawie
podanego zrodla[3]
0
0
0
Jezeli nie podano inaczej, dane dotycza
warunkow normalnych (0 degC, 1013,25 hPa)
Multimedia w Wikimedia Commons
Haslo w Wikislowniku

Krypton (Kr; z gr. kruptos, kryptos = ,,ukryty"[6][7][8]) - pierwiastek chemiczny z grupy helowcow. Bezbarwny, niereaktywny gaz. Zostal odkryty w 1898 r. przez W. Ramsaya i M.W. Traversa.

Wystepuje w atmosferze ziemskiej w ilosci ok. 1,14 ppm. Jest jednym z produktow rozpadu uranu i plutonu. Ma 32 izotopy z przedzialu liczby masowej 69-100 o okresie poltrwania minimum 1 ms[9]. Trwale sa izotopy 78, 80, 82, 83, 84 i 86.

Jest bardzo slabo reaktywny, podobnie jak inne gazy szlachetne. Reaguje z gazowym fluorem pod wysokim cisnieniem, tworzac fluorek kryptonu, oraz w specyficznych warunkach z fluorowodorem, dajac fluorowodorek kryptonu. Ponadto tworzy kompleksy klatratowe z woda i hydrochinonem. Dzieki niskiej przewodnosci cieplnej, podobnie jak argon, wykorzystywany jest do wypelniania zarowek i szyb zespolonych w oknach. Stosowany przy poszukiwaniu rud uranu, jako ze jest jednym z produktow jego rozszczepienia. Nie ma znaczenia biologicznego.

Izotop 86Kr ma pomaranczowoczerwona linie w widmie atomowym. Dlugosc fali elektromagnetycznej tej linii stanowila od 1960 do roku 1983 wzorzec metra w systemie SI[b][10].

  1. | W dostepnych komercyjnie produktach moga wystepowac znaczne odchylenia masy atomowej od podanej, z uwagi na zmiane skladu izotopowego w rezultacie nieznanego badz niezamierzonego frakcjonowania izotopowego. Znane sa probki geologiczne, w ktorych pierwiastek ten ma sklad izotopowy odbiegajacy od wystepujacego w wiekszosci zrodel naturalnych. Masa atomowa pierwiastka w tych probkach moze wiec roznic sie od podanej w stopniu wiekszym niz wskazana niepewnosc. Zob. Prohaska i in. 2021 |, s. 584.
  2. | Wedlug wzoru: 1 metr = 1 650 763,73 dlugosci fali tej linii.

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. | a b c d Lide 2009 |, s. 4-69.
  2. | Lide 2009 |, s. 6-52.
  3. | Krypton (nr 00484) (ang.) - karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck) na obszar Stanow Zjednoczonych. [dostep 2011-09-30]. (przeczytaj, jesli nie wyswietla sie prawidlowa wersja karty charakterystyki)
  4. | ThomasT. Prohaska ThomasT. i inni, Standard atomic weights of the elements 2021 (IUPAC Technical Report), ,,Pure and Applied Chemistry", 94 (5), 2021, s. 573-600, DOI: 10.1515/pac-2019-0603 (ang.).
  5. | Wartosc dla ciala stalego wedlug: Singman, Charles N. Atomic volume and allotropy of the elements. ,,Journal of Chemical Education". 61 (2), s. 137-142, 1984. DOI: 10.1021/ed061p137.
  6. | Ignacy Eichstaedt: Ksiega pierwiastkow. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1973, s. 74. OCLC 839118859.
  7. | Witold Doroszewski (red.): krypton. [w:] Slownik jezyka polskiego [on-line]. PWN. [dostep 2016-02-03].
  8. | Slownik grecko-polski. Zofia Abramowiczowna (red.). T. II. PWN, 1960.
  9. | Nudat 2.
  10. | JackaJ. Challoner JackaJ., Pierwiastki, czyli z czego zbudowany jest wszechswiat, Poznan: Publicat, 2018, s. 150, ISBN 978-83-245-2131-9 .

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]
p * d * e
Uklad okresowy pierwiastkow
1 2 3[i] 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18
1 H He
2 Li Be B C N O F Ne
3 Na Mg Al Si P S Cl Ar
4 K Ca Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn Ga Ge As Se Br Kr
5 Rb Sr Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sn Sb Te I Xe
6 Cs Ba La Ce Pr Nd Pm Sm Eu Gd Tb Dy Ho Er Tm Yb Lu Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Po At Rn
7 Fr Ra Ac Th Pa U Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Cn Nh Fl Mc Lv Ts Og
8 Uue Ubn *
* Ubu Ubb Ubt Ubq Ubp Ubh Ubs ...[ii]
Metale alkaliczne Metale ziem
alkalicznych 		Lantanowce Aktynowce Metale przejsciowe Metale Polmetale Niemetale Halogeny Gazy szlachetne Wlasciwosci
nieznane
  1. | Alternatywnie do skandowcow zalicza sie czesto nie lutet i lorens, lecz lantan, aktyn oraz hipotetyczny unbiun.
  2. | Budowa 8. okresu jest przedmiotem badan teoretycznych i dokladne umiejscowienie pierwiastkow tego okresu w ramach ukladu okresowego jest niepewne.
  • p
  • d
  • e
V09: Radiofarmaceutyki diagnostyczne
V09A - Osrodkowy uklad nerwowy
V09AA - Zwiazki znakowane technetem 99m
Tc
V09AB - Zwiazki zawierajace jod 123
I
V09AX - Inne srodki radiofarmaceutyczne
stosowane w diagnostyce OUN
V09B - Uklad kostny
V09BA - Zwiazki zawierajace technet 99m
Tc
V09C - Uklad moczowy
V09CA - Zwiazki zawierajace technet 99m
Tc
V09CX - Inne srodki radiofarmaceutyczne
stosowane w diagnostyce ukladu moczowego
V09D - Watroba i uklad siateczkowo-srodblonkowy
V09DA - Zwiazki znakowane technetem 99m
Tc
V09DB - Czastki i koloidy znakowane technetem 99m
Tc
V09DX - Inne srodki radiofarmaceutyczne
stosowane w diagnostyce watroby
i ukladu siateczkowo-srodblonkowego
V09E - Uklad oddechowy
V09EA - Wziewne srodki znakowane technetem 99m
Tc
V09EB - Preparaty do wstrzykniec zawierajace technet 99m
Tc
V09EX - Inne srodki radiofarmaceutyczne
stosowane w diagnostyce ukladu oddechowego
V09F - Tarczyca
V09FX - Rozne srodki radiofarmaceutyczne
stosowane w diagnostyce tarczycy
V09G - Uklad sercowo-naczyniowy
V09GA - Zwiazki znakowane technetem 99m
Tc
V09GB - Zwiazki znakowane jodem 125
I
V09GX - Inne srodki radiofarmaceutyczne
stosowane w diagnostyce ukladu sercowo-naczyniowego
V09H - Wykrywanie stanow zapalnych i zakazen
V09HA - Zwiazki znakowane technetem 99m
Tc
V09HB - Zwiazki zawierajace ind 111
In
V09HX - Inne srodki radiofarmaceutyczne
stosowane w celu wykrycia stanow zapalnych i zakazen
V09I - Diagnostyka nowotworow
V09IA - Zwiazki znakowane technetem 99m
Tc
V09IB - Zwiazki znakowane indem 111
In
V09IX - Inne srodki radiofarmaceutyczne
stosowane w diagnostyce nowotworow
V09X - Inne radiofarmaceutyczne
srodki diagnostyczne
V09XA - Zwiazki znakowane jodem 131
I
V09XX - Rozne diagnostyczne
srodki radiofarmaceutyczne