1849
- Afrikaans
- Alemannisch
- 'amaarenyaa
- Anaraskiela
- Assh@a
- l`rby@
- Aragones
- Arewmtahayeren
- Arpetan
- Asturianu
- Az@rbaycanca
- toerkhjh
- Basa Bali
- baaNlaa
- Min Nan Yu / Ban-lam-gi
- Basa Banyumasan
- Bashk'ortsa
- Belaruskaia
- Belaruskaia (tarashkevitsa)
- Bikol Central
- B'lgarski
- Boarisch
- Bosanski
- Brezhoneg
- Catala
- Chavashla
- Cebuano
- Cestina
- Cymraeg
- Dansk
- ldrj@
- Davvisamegiella
- Deutsch
- Eesti
- Ellenika
- Emilian e rumagnol
- English
- Erzian'
- Espanol
- Esperanto
- Euskara
- frsy
- Fiji Hindi
- Foroyskt
- Francais
- Frysk
- Furlan
- Gaeilge
- Gaelg
- Gaidhlig
- Galego
- Gan Yu
- Ke Jia Yu / Hak-ka-ngi
- hangugeo
- Hayeren
- hindii
- Hornjoserbsce
- Hrvatski
- Ido
- Ilokano
- bissnnupriy'aa mnnipurii
- Bahasa Indonesia
- Interlingua
- Iron
- Islenska
- Italiano
- `bryt
- Jawa
- knndd
- K'arachai-malk'ar
- k`art`uli
- Kaszebsczi
- K'azak'sha
- Kiswahili
- Komi
- Kotava
- Kreyol ayisyen
- Kriyol gwiyannen
- Kurdi
- Kyryk mary
- Latina
- Latviesu
- Letzebuergesch
- Lezgi
- Lietuviu
- Ligure
- Limburgs
- Livvinkarjala
- Lombard
- Magyar
- maithilii
- Makedonski
- Malagasy
- mlyaallN
- Maori
- mraatthii
- margaluri
- mSr~
- mzirwny
- Bahasa Melayu
- Minangkabau
- Min Dong Yu / Ming-deng-ngu
- Mokshen'
- mnmaabhaasaa
- Nahuatl
- Nederlands
- nepaal bhaassaa
- Ri Ben Yu
- Napulitano
- Nokhchiin
- Nordfriisk
- Norsk bokmal
- Norsk nynorsk
- Nouormand
- Occitan
- Olyk marii
- odd'iaa
- O`zbekcha / uzbekcha
- pNjaabii
- pnjby
- Plattduutsch
- Portugues
- Qaraqalpaqsha
- Qirimtatarca
- Ripoarisch
- Romana
- Runa Simi
- Rusin'skyi
- Russkii
- Sakha tyla
- sNskRtm
- Sardu
- Seeltersk
- Sesotho sa Leboa
- Shqip
- Sicilianu
- siNhl
- Simple English
- sndhy
- Slovencina
- Slovenscina
- Slunski
- khwrdy
- Srpski / srpski
- Srpskohrvatski / srpskokhrvatski
- Sunda
- Suomi
- Svenska
- Tagalog
- tmilll
- Tatarcha / tatarca
- tt:
- telugu
- aithy
- Toch'iki
- Turkce
- Turkmence
- Ukrayins'ka
- rdw
- Vahcuengh
- Veneto
- Tieng Viet
- Volapuk
- Voro
- Walon
- Wen Yan
- West-Vlams
- Winaray
- Wu Yu
- yyidySH
- Yue Yu
- Zazaki
- Zeeuws
- Zemaiteska
- Zhong Wen
- Tolisi
Wyglad
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Ten artykul od 2021-05 wymaga zweryfikowania podanych informacji.
Nalezy podac wiarygodne zrodla w formie przypisow bibliograficznych.
Czesc lub nawet wszystkie informacje w artykule moga byc nieprawdziwe. Jako pozbawione zrodel moga zostac zakwestionowane i usuniete.
Sprawdz w zrodlach: Encyklopedia PWN * Google Books * Google Scholar * BazHum * BazTech * RCIN * Internet Archive (texts / inlibrary)
Po wyeliminowaniu niedoskonalosci nalezy usunac szablon {{Dopracowac}} z tego artykulu.
Czesc lub nawet wszystkie informacje w artykule moga byc nieprawdziwe. Jako pozbawione zrodel moga zostac zakwestionowane i usuniete.
Sprawdz w zrodlach: Encyklopedia PWN * Google Books * Google Scholar * BazHum * BazTech * RCIN * Internet Archive (texts / inlibrary)
Po wyeliminowaniu niedoskonalosci nalezy usunac szablon {{Dopracowac}} z tego artykulu.
Rzadzacy panstwami w 1849
Wydarzenia w Polsce
[edytuj | edytuj kod]- 7 kwietnia - Wiosna Ludow: Jan Gajda w odezwie opublikowanej na lamach wychodzacego w Bytomiu polskojezycznego Dziennika Gornoslaskiego, zaapelowal o utworzenie Ligi Slaskiej dla poparcia narodowosci slaskiej.
- 19 kwietnia - Ignacy Paprocki zostal prezydentem Krakowa.
- Wprowadzenie w Galicji i okregu krakowskim stanu wojennego (w Krakowie trwal do maja 1854).
Wydarzenia na swiecie
[edytuj | edytuj kod]- Styczen - zajecie Budy i Pesztu przez wojska austriackie.
- 29 stycznia - odbyly sie pierwsze wybory powszechne w historii Panstwa Koscielnego.
- 9 lutego - Wiosna Ludow: proklamowano Republike Rzymska, krotko istniejace panstwo obejmujace terytorium Panstwa Koscielnego.
- 14 lutego - w Nowym Jorku zrobiono po raz pierwszy w historii zdjecie amerykanskiemu prezydentowi Jamesowi Polkowi.
- 21 lutego - armia brytyjska odniosla zwyciestwo w bitwie pod Gujrat, podczas drugiej wojny z Sikhami.
- 26 lutego - rozpoczal obrady dwuizbowy Sejm pruski I kadencji.
- 27 lutego - powstanie wegierskie: kleska wojsk wegierskich w bitwie z Austriakami pod Kapolna.
- 3 marca - utworzono Terytorium Minnesoty.
- 4 marca:
- Zachary Taylor zostal 12. prezydentem Stanow Zjednoczonych.
- cesarz Franciszek Jozef I manifestem olomunieckim wlaczyl Wegry do ziem cesarstwa przekreslajac ich niezaleznosc.
- 5 marca - powstanie wegierskie: zwyciestwo wojsk wegiersko-polskich nad austriackimi w bitwie pod Szolnokiem(inne jezyki).
- 6 marca - wojska haitanskie zaatakowaly Dominikane.
- 12 marca - krol Sardynii Karol Albert zerwal rozejm z Austria.
- 14 marca - przebywajacy w Dreznie ksiaze Parmy i Piacenzy Karol II abdykowal na rzecz syna Karola III Dandysa[1].
- 15 marca - w Paryzu ukazalo sie pierwsze wydanie Trybuny Ludow; dziennika politycznego wydawanego w jezyku francuskim przez Adama Mickiewicza.
- 21 marca - wojna austriacko-piemoncka: armia Piemontu dowodzona przez generala Wojciecha Chrzanowskiego zostala pobita w bitwie pod Mortara przez Austriakow pod wodza feldmarszalka Josepha Radetzky'ego.
- 23 marca - zwyciestwem wojsk austriackich nad piemonckimi zakonczyla sie bitwa pod Novara.
- 28 marca - Wiosna Ludow: Parlament frankfurcki oglosil konstytucje zjednoczonych federacyjnych Niemiec.
- 29 marca - Wielka Brytania anektowala Pendzab.
- 1 kwietnia - Wiosna Ludow: Austriacy zdlawili powstanie w Brescii.
- 5 kwietnia - I wojna o Szlezwik: zwyciestwo Prusakow nad Dunczykami w bitwie pod Eckernforde.
- 6 kwietnia - powstanie wegierskie: zwyciestwo wojsk wegiersko-polskich nad austriackimi w bitwie pod Isaszeg.
- 10 kwietnia - Amerykanin Walter Hunt opatentowal agrafke.
- 12 kwietnia - wloski astronom Annibale de Gasparis odkryl planetoide (10) Hygiea.
- 14 kwietnia - rzad i sejm wegierski przeniosly sie do Debreczyna i oglosily deklaracje niepodleglosci oraz detronizacje Habsburgow.
- 22 kwietnia - wojna haitansko-dominikanska: zwyciestwo wojsk dominikanskich w bitwie pod Las Carreras.
- 23 kwietnia - I wojna o Szlezwik: zwyciestwo wojsk pruskich w bitwie pod Koldingiem.
- 28 kwietnia - krol Prus Fryderyk Wilhelm IV odrzucil korone cesarska ofiarowana mu przez ogolnoniemiecki parlament frankfurcki.
- 3 maja - Wiosna Ludow: w Dreznie wybuchlo powstanie pod wodza Michaila Bakunina.
- 7 maja - Massimo d'Azeglio zostal premierem Krolestwa Sardynii.
- 9 maja - Wiosna Ludow: zakonczylo sie powstanie drezdenskie.
- 15 maja - wojska krola Obojga Sycylii Ferdynanda II Burbona brutalnie zdlawily republikanskie powstanie na Sycylii.
- 17 maja - wielki pozar miasta St. Louis w stanie Missouri.
- 21 maja - powstanie wegierskie: oddzialy powstancze zdobyly Bude.
- 31 maja - Wiosna Ludow: Parlament frankfurcki obradujacy pod koniec swego istnienia w Stuttgarcie zostal rozpedzony przez wojska wirtemberskie.
- 4 czerwca - I wojna o Szlezwik: nierozstrzygnieta prusko-dunska bitwa morska pod Helgolandem.
- 5 czerwca - wraz z wejsciem w zycie nowej konstytucji Dania stala sie monarchia konstytucyjna.
- 13 czerwca - Wiosna Ludow: nieudana proba wzniecenia rewolucji w Paryzu.
- 17 czerwca - poswiecono nowy (murowany) budynek kosciola sw. Ludwika w Moskwie, jednej z dwoch istniejacych dzisiaj swiatyn katolickich w miescie.
- 2 lipca - wojska austriackie oblegaly zbuntowana Wenecje. Dokonaly, pierwszego w historii, ataku bombowego na wloska w. Murano (rozkaz marsz. Josepha Radetzky'ego).
- 18 lipca - zalozono Uniwersytet Republiki w stolicy Urugwaju Montevideo.
- 9 sierpnia - powstanie wegierskie: porazka powstancow w bitwie pod Temeszwarem.
- 13 sierpnia - armia wegierska poniosla kleske pod Vilagos. Upadlo powstanie wegierskie.
- 22 sierpnia - drugi atak z powietrza w historii swiata. Wojska austriackie za pomoca balonow zbombardowaly Wenecje podczas walk mieszkancow o niepodleglosc.
- 26 sierpnia - prezydent Haiti Faustin Soulouque oglosil sie cesarzem i przyjal imie Faustyn I.
- 3 pazdziernika - na 4 dni przed smiercia Edgar Allan Poe zostal znaleziony na ulicy w Baltimore w stanie delirium.
- 30 pazdziernika - w Paryzu odbyl sie pogrzeb Fryderyka Chopina.
- 10 listopada - w Paryzu ukazalo sie ostatnie wydanie ,,Trybuny Ludow", redagowanej i wydawanej przez Adama Mickiewicza.
- 16 listopada - Fiodor Dostojewski zostal skazany na smierc.
- 20 listopada - otwarto Most Lancuchowy w Budapeszcie.
- 2 grudnia - zostal ustanowiony Order Franciszka Jozefa.
- 22 grudnia - stojacy przed plutonem egzekucyjnym Fiodor Dostojewski i inni czlonkowie Kola Pietraszewskiego, zostali w ostatniej chwili ulaskawieni przez cara Mikolaja I.
- 18 grudnia - Amerykanin William Cranch Bond wykonal pierwsze teleskopowe zdjecie Ksiezyca.
- 28 grudnia - francuski krawiec M. Jolly-Bellin wykonal pranie ,,na sucho", gdy przypadkiem przewrocil lampe terpentynowa i zauwazyl efekt czyszczacy tej substancji.
- 30 grudnia - w Opawie utworzono Sejm Ziemi Slaskiej.
- miala miejsce bitwa pod Hajfongiem, pomiedzy flotylla Brytyjskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej a piratami.
Urodzili sie
[edytuj | edytuj kod]- 1 stycznia - Teresa Manganiello, wloska blogoslawiona katolicka (zm. 1876)
- 7 stycznia - Roza Raczynska, polska arystokratka, dzialaczka spoleczna (zm. 1937)
- 9 stycznia - John Hartley, brytyjski tenisista, dwukrotny zwyciezca Wimbledonu (zm. 1935)
- 12 stycznia - Murphy J. Foster, amerykanski polityk, senator ze stanu Luizjana (zm. 1921)
- 16 stycznia - Wladyslaw Kluger, polski inzynier budowlany, podroznik (zm. 1884)
- 18 stycznia - Aleksander Swietochowski, polski pisarz, aforysta, krytyk literacki, publicysta (zm. 1938)
- 22 stycznia - August Strindberg, szwedzki pisarz, malarz i fotograf (zm. 1912)
- 25 stycznia - Matylda Habsburg, arcyksiezniczka austriacka, ksiezniczka Slaska Cieszynskiego (zm. 1867)
- 30 stycznia - Piotr Wawrzyniak, polski duchowny, dzialacz spoleczny i gospodarczy w Wielkopolsce (zm. 1910)
- 19 lutego - Karol Gawalewicz, podporucznik weteran powstania styczniowego (zm. 1939)
- 3 marca - Adolf Suligowski, polski prawnik, adwokat, polityk, posel na Sejm Ustawodawczy (zm. 1932)
- 18 marca:
- Edward Grabowski, polski krytyk i historyk literatury, pedagog (zm. 1912)
- Jozef Wajda, polski duchowny katolicki, dzialacz spoleczny i narodowy na Gornym Slasku, polityk (zm. 1923)
- 3 kwietnia - Walter Guion, amerykanski prawnik, polityk, senator ze stanu Luizjana (zm. 1927)
- 6 kwietnia - John William Waterhouse, brytyjski malarz (zm. 1917)
- 25 kwietnia - Felix Klein, niemiecki matematyk (zm. 1925)
- 22 lipca - Emma Lazarus, amerykanska poetka pochodzenia zydowskiego (zm. 1887)
- 13 czerwca - Arseniusz z Trigolo, wloski kapucyn, blogoslawiony katolicki (zm. 1909)
- 16 czerwca - Anna Abrahams, holenderska malarka (zm. 1930)
- 8 sierpnia - Roman Vetulani, polski nauczyciel gimnazjalny (zm. 1906)
- 11 wrzesnia - Maria Serafina od Najswietszego Serca (Klotylda Micheli), wloska zakonnica, zalozycielka Instytutu Siostr od Aniolow, blogoslawiona katolicka (zm. 1911)
- 26 wrzesnia - Iwan Pawlow, rosyjski fizjolog (zm. 1936)
- 30 wrzesnia - Michal Bobrzynski, polski historyk i konserwatywny polityk (zm. 1935)
- 1 pazdziernika - Anne Charlotte Leffler, szwedzka pisarka (zm. 1892)
- 6 pazdziernika - Basil Zaharoff, grecki handlarz uzbrojeniem i finansista (zm. 1936)
- 9 pazdziernika - Agnes von Krusenstjerna, szwedzka pisarka (zm. 1940)
- 11 pazdziernika - Alfred Kowalski-Wierusz, polski malarz (zm. 1915)
- 27 pazdziernika - Boleslaw Kotula, polski zoolog i botanik (zm. 1898)
- 7 listopada - Jozef Chelmonski, polski malarz realista (zm. 1914)
- 18 listopada - Edward Kolaczkowski, polski ziemianin, samorzadowiec prezydent Lublina (zm. 1933)
- 24 listopada:
- Edward de Bondy, general major Armii Imperium Rosyjskiego (zm. 1922)
- Frances Hodgson Burnett, angielska powiesciopisarka (zm. 1924)
- 29 listopada - John Ambrose Fleming, wynalazca lampy prozniowej (zm. 1945)
- 4 grudnia - Szalony Kon, wodz Oglalow (zm. 1877)
- 5 grudnia - Kazimierz Zalewski, polski dramaturg, tlumacz, publicysta (zm. 1919)
- 6 grudnia - Charles S. Thomas, amerykanski polityk, senator ze stanu Kolorado (zm. 1934)
- 25 grudnia - Maresuke Nogi, japonski general, trzeci gubernator generalny Tajwanu (zm. 1912)
- 27 grudnia - Alicja Burbon-Parmenska, wielka ksiezna Toskanii (zm. 1935)
data dzienna nieznana:
- Barbara Cui Lian, chinska meczennica, swieta katolicka (zm. 1900)
- Maria Du Zhao, chinska meczennica, swieta katolicka (zm. 1900)
Zmarli
[edytuj | edytuj kod]- 17 marca - Wilhelm II, krol Holandii i wielki ksiaze Luksemburga (ur. 1792)
- 24 marca - Johann Wolfgang Dobereiner, niemiecki chemik (ur. 1780)
- 1 kwietnia - Ludwik Pavoni, wloski ksiadz, swiety katolicki (ur. 1784)
- 3 kwietnia - Juliusz Slowacki, polski poeta (ur. 1809)
- 10 maja - Hokusai Katsushika, japonski malarz (ur. 1760)
- 15 czerwca - James Polk, 11. prezydent USA (ur. 1795)
- 22 czerwca - Eugenia Koss, polska tancerka i aktorka (ur. 1806)
- 30 lipca - Jacob Perkins, amerykanski fizyk, wynalazca i inzynier (ur. 1766)
- 31 lipca - Sandor Petofi, wegierski poeta (ur. 1823)
- 27 sierpnia - Dominik od Matki Bozej, wloski pasjonista, blogoslawiony katolicki (ur. 1792)
- 25 wrzesnia - Johann Strauss (ojciec), austriacki kompozytor (ur. 1804)
- 6 pazdziernika - Maria Roza Durocher, kanadyjska zakonnica, blogoslawiona katolicka (ur. 1811)
- 7 pazdziernika - Edgar Allan Poe, amerykanski pisarz (ur. 1809)
- 17 pazdziernika - Fryderyk Chopin, polski kompozytor (ur. 1810)
- 20 grudnia - Dionisio Aguado, hiszpanski gitarzysta i kompozytor (ur. 1784)
Swieta ruchome
[edytuj | edytuj kod]- Tlusty czwartek: 15 lutego
- Ostatki: 20 lutego
- Popielec: 21 lutego
- Niedziela Palmowa: 1 kwietnia
- Wielki Czwartek: 5 kwietnia
- Wielki Piatek: 6 kwietnia
- Wielka Sobota: 7 kwietnia
- Wielkanoc: 8 kwietnia
- Poniedzialek Wielkanocny: 9 kwietnia
- Wniebowstapienie Panskie: 17 maja
- Zeslanie Ducha Swietego: 27 maja
- Boze Cialo: 7 czerwca
| Zobacz multimedia zwiazane z tematem: 1849 |
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- | Gierowski 2003 |, s. 446-447.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Jozef Andrzej Gierowski: Historia Wloch. Wyd. 3. popr. i uzup. Wroclaw: Ossolineum, 2003. ISBN 83-04-04674-1.