Sprooch

En Shprooch (och Sprooch, Schprooch, shproach jeshrivve) is jatt, dat jeshproche weed. Ander saare, Shprooche weede jeshwaadt. Die Wikkipedija hee es for e Beijshpill en der ripuarische Shprooch jeshriwwe, on et jitt och Wikkipedija's in andere Shprooche.

De Wesssseschaff fun de Shprooche saadt, mer hann minnsstenss jood ovver 8600 Shprooche op der Walldt, andere kalle sujaa fun 35 000 udder noch mieh Shprooche.

Shprooche deene der Vershtandejong. Eine saat jatt, ene ander vershteiht dat, un kann och jatt domet aanfange. Esu fungksseneet dat met da Shprooche, un doh senn se och for jedaach. Mer scheck sesch beim Schwaade, Shriive, un esu, jajesiggesh Enfommazjuhne hen un her, di en da Shprooch ussjedrock waade.

De allermiehsste Shprooche deiht mer shwaade, un ene joode Deijl vun uns Shprooche kam_mer opschriive un domet och ovver en lange Zick fasshallde. Atlijje Shprooche han_er Jebaaede udder Zeijshe, om sesh domet shtumm usszedrocke.

Shprooche hann enne Furat an Woot, wo drahn mer de eijnzellne Shprooche akanne kann. For jewoohnlesch deiht mer en Reih vun da Woot henger enander hange beim Kalle, un beldt esu ene Saz en da Shprooch. Dofor, wi mer dat maat, jitt et Raajelle. Di senn en alle Shprooche angersch, un jehuure zo da Sprooch, als ene fasste Beshtanddeil. Jenou esu kam_mer Saz henger enander hange, om ene Senn usszedrocke, wo eine Saz nit jenooch es. Un esu wigger. Janz kumplaxe Saache kumme als ene lange Kall, odder als e Shoushpell, en Oppfohrung, odder en Boosho doheo.

En de Wesseschaffte vun de Shprooche beschaftesch sesch de Lexek met da Woot, di doh senn, de Ettummoloji domet, wi di wall antshtande senn, de Onnomasjoloji domet, wi de Woot ovvehoup jebelldt waade kunne. De Jrammatek es dofor zohshtandesch, opzezeije, wi de Woot bem Saz boue prinzippijall verandert waade, mer saat och: jebeush waade. De Syntax deit dann liehre, wie mer de jebeuchte Woot zosammepossumeteet, om Saz druss waade ze lohsse, un wat un wi do de Boujunge zosamme ze shton hann, domet dat och all sing Reschteschkeit kritt un shtemmp. En de Rhetoorek deiht mer sesch dann domet bevasse, uss enem Pongel Saz en schone Redd odder_ene jode Vordraach ze forrme, un de Litteratuurwesssseschaff lohrt sesch opjeschrevve Shprooch, alsu Tex, aan, un weiss jatt dozoh ze saare. De Ochtojraffi saat uns, wi en en Shprooch der iere Tax jeshrevve waade, de Foneetek un da ier Ongerjledderunge befasse sesh domet, wi de Shprooch klenge deiht, un de Loggopaddi kann unss liehre, wi mer da Klang hen kritt, wam_mer et noh_nit kann.

Jetz kam_mer de ongerscheedlijje Shprooche och zosamme, of nevveneijn betraachte -- dat maat de Verjliishende Shprochwesssseschaff un verzallt uns, wat de Ongerscheed un Jemeijnsamkeite sinn, un belldt udder beschriev esu Shprochejroppe, -famillije, Dialekte, un noch ene janze Pongel fun shpezijelle Schmolzjer us Shprooche, un Zosammehang zwesche de Shprooche.

Mer kann der Senn vun damm, wat ens en eine Shprooch jesaat wood, en en annder Shprooch ovverdraare, wam_mer_t kann, dat nannt mer ovversaze. Bei jeshrevve Saache jenou esu. Jaz kam_mer och da Klang vun wat en eine Shprooch opjeschrevve woodt, en en ander Shprooch ovverdraare, oohne op dr Senn ze aachte, da Forjang heijss Transskrepssjuhn.

Ovverhoup, de miihsste Shprooche hann en Schreff, woh se mit jeshrevve waade. Di es lang nit bei alle Shprooche desellve, avver de winnishsste Schreffte waade nur for ein Shprooch jebruch, un et jidd_er och en Aanzahl Shprooche, di mer en zwei odder sujaa mieh Shreffte schriif. Dat kann antweder oder sinn, mer waasselt do nit meddsendren de Shreff, avver em Japaanesche schriif mer bes_op fonnef Schreffsussteme jemesch, wam_mer dat well.