Icerige atla

Maskat

Vikipedi, ozgur ansiklopedi
Maskat
msqT

Bayrak

Maskat Haritasi.
Maskat
Ulke Umman
ValilikMaskat
Yuzolcumu
* Toplam3500 km2
Nufus
(2014)
* Toplam1.208,114 [1]
Resmi site
www.omanet.om

Maskat, Umman Sultanligi'nin baskenti ve en buyuk sehri. Arabistan yarimadasinin guneydogu sahilinde olup eskiden beri denizcilikle ugrasan Umman halkinin baslica ticaret limanidir. 2014 yili verilerine gore sehrin toplam nufusu 1.208.114 olup bu nufusun 464.236'si Ummanlidir.[1]

2010 yili Asya Plaj Oyunlari Maskat'ta gerceklestirilmistir.

1507 yilinda Portekiz hakimiyetine girmeden once onemli bir yerlesim olarak bilinmemekteydi. Ibnu'l-Fakih sehri, Makdisi adiyla "meyveleri bol guzel bir liman sehri" olarak tanimlamis ve Hindistan'a ve Cin'e giden gemilerin bu limandan su aldiklarini belirtirmistir. 13. yuzyil Arap denizci ve cografyacilarindan Ibnu'l-Mucavir, Maskat'in bolgede seyahat eden gemilerin ugrak yeri oldugunu belirtmistir. Sehrin onemi 16. yuzyilin baslarinda Portekizlilerin bolgeye gelmesiyle ortaya cikmistir. Basra Korfezine girisi saglayan Hurmuz Bogazi ile birlikte Maskat'in da onemi artti. Basra Korfezi ve Hindistan ticaret yoluna hakimiyeti dolayisiyla Piri Reis 1552'de sehri ele gecirerek Osmanli topraklarina katti. Fakat kisa bir sure sonra sehir Portekizliler tarafindan yeniden ele gecirildi. Basra korfezinde yeniden hakimiyet kuran Portekizliler, muhtemel Turk baskinlarina karsi sehrin limani kontrol edecek sekilde Celali (St. John) ve Mirani (Fort Capital) adlariyla iki kale insa ettiler.[2]

1648'da Portekizlilerden Maskat'i alan Ya'rubiler (Umman Imamligi) Hindistan, Dogu Afrika kiyilari ve Zengibar'la ticaretlerini genisletme yolunda bu liman sehrini bir us olarak kullandilar. Ibadiye mezhebine bagli Umman halkinin karistigi Maskat ic savaslarinda 40.000 kisi hayatini kaybetti. Hinavilerle Gafiriler arasindaki siddetli mucadelelerle Iran Hukumdari Nadir Sah'in Hint seferi sirasinda Maskat'i ele gecirmesi Ya'rubilerin son donemlerine rastlar. Ya'rubilerin ardindan gelen Bu Said hanedani doneminde Maskat guclu devletlerin sahip cikmak istedikleri bir yer oldu. Hanedanin kurucusu Ahmed bin Said Maskat'i Iranlilarin isgalinden kurtardi. Dogu Afrika limanlarindan Zengibar ve Kilve ile yapilan ticaret Maskat uzerinden Hindistan'a baglandi ve bu durum sehrin gelismesine yol acti. Bu arada Ingilizlerin siyasi ve ticari merkezlerini karsi Iran kiyilarindaki Benderabbas'tan 1763 yilinda buraya tasimalariyla sonucu sehir bolgenin en onemli limani oldu. 1784'te Umman'in bassehrinin ic kesimlerdeki Rustak'tan Maskat'a tasinmasi onemini daha da artirdi. 1798'de Ingilizler burada daimi temsilcilik kurdular. Misir'i isgal eden Napolyon Bonapart'in da 1803'te konsolosluk acmasiyla Maskat, Basra Korfezi-Hindistan-Afrika ticaret ve siyasetinde cok hareketli bir merkez haline geldi. Seyyid Sultan'in olumu uzerine bir ara yonetimi ele geciren yegeni Bedir b. Seyf doneminde (1804-1806) Maskat cok zenginlesti. Bedir b. Seyf'i oldurerek tahta gecen Seyyid Sultan'in oglu Said b. Sultan yonetim merkezini Maskat'tan Zengibar'a tasidi. Onceleri bu iki sehirde de ikamet eden Said b. Sultan daha sonra Zengibar'da oturmayi tercih etti. Oldugunde oglu Suveyni Maskat'ta, diger oglu Macid Zengibar'da kaldi. Bu yillardan itibaren Maskat onemini yitirmeye basladi. 1899'da sehirde cikan veba salgini halkin baska yerlere goc etmesine yol acti. Ancak buharli motorlarin icadindan sonra Maskat'in gemiler icin komur deposu haline gelmesi burayi yeniden hareketlendirdi.[2]

Sultan Kabus'un 1970'te Umman Imamligi ve Maskat Sultanligi'ni birlestirerek "Umman Sultanligi"ni kurmasiyla sehir ekonomik ve altyapi yonuyle gelismeye basladi.

Maskat, Umman' in kuzeydogusunda yer almaktadir. Yengec Donencesi sehrin guneyinden gecmektedir. Kayalik El Hacer daginin bati bolumu Maskat'in manzarasina hakimdir. Maskat; batida El Batina Bolgesi, doguda Es Sarkiya Bolgesi, guneyde Ed Dahiliye Bolgesi ile sinirlanmaktadir. Sehir, kuzey ve kuzeybatidan Umman Korfezi ile cevrelenmektedir. Sehrin "Maskat" ve "Muttrah" adinda iki limani bulunmaktadir.

Maskat ekonomisinde; ticaret, petrol ve deniz tasimaciligi on plandadir. 1998 yilinda Maskat Menkul Kiymetler Borsasi kurulmustur. Maskat (Seeb) Uluslararasi Havaalani sehir merkezine 32 km uzaklikta yer almaktadir.

Maskat uzun ve cok sicak yaz, ilik-sicak kis ozellikleri ile kurak iklim kusaginda yer almaktadir. Yillik yagis 90-100 mm civarinda olup, yagislar cogunlukla Aralik-Nisan aylari arasinda gorulmektedir. Ancak son yillarda Umman Korfezi'nden genel tropikal kaynakli agir yagislar meydana gelmektedir. Iklim genellikle cok sicak, yaz aylarinda sicaklik cogu zaman 30-40 degC dir. Yaz aylarinda nemlilik %40-60 arasindadir.


Maskat iklimi
Aylar Oca Sub Mar Nis May Haz Tem Agu Eyl Eki Kas Ara Yil
Ortalama en yuksek sicaklik (degC) 25,1 26,4 29,5 34,7 39,6 40,0 38,0 35,6 35,6 34,6 30,3 26,8 33,02
Ortalama sicaklik (degC) 19,4 21,9 24,8 28,7 32,3 35,5 34,0 32,3 30,4 29,5 24,7 22,0 27,96
Ortalama en dusuk sicaklik (degC) 16,7 17,8 20,3 24,2 28,7 30,3 30,1 28,2 26,8 24,2 20,8 18,3 23,87
Ortalama yagis (mm) 13,2 14 16,4 11,3 0,0 10,9 3,4 1,6 0,0 0,8 1,6 16,5 89,5
Kaynak: Worldweather.org[3]


Kardes sehirler

[degistir | kaynagi degistir]
  • Celali ve Mirani kaleleri
  • Maskat sehir merkezi
  • Muttrah Carsi
  • Bait Al Zubair Muze
  • Kraliyet Operasi
  1. ^ TOTAL POPULATION REGISTERED BY GOVERNORATE AND NATIONALITY, 2014 Aylik istatistik Bulteni
  2. ^ a b "Islam Ansiklopedisi, Mustafa L. Bilge". 5 Mart 2016 tarihinde kaynagindan arsivlendi. Erisim tarihi: 30 Ocak 2015.
  3. ^ "Worldweather.org". 31 Ocak 2015 tarihinde kaynagindan arsivlendi. Erisim tarihi: 31 Ocak 2015.
  4. ^ Mahalli Idareler Genel Mudurlugu 21 Ekim 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi..
Orta Asya
Dogu Asya
Guney Asya
Guneydogu Asya
Guneybati Asya
Kuzey Asya