Falda
Falda (veya fimbria), albanin altindan uzanan, uzun bir kuyrugu olan ozel bir tunik olan papalik giysisidir.[1]
Papa'nin da tipki rahipler ve piskoposlar gibi kendine ozgu bazi giysileri, nisanlari ve ayinle ilgili nesneleri vardir. Bunlarin baslicalari arasinda papalik etegi ve ortusu, fanon, ferula, mitre, tac, flabellum, zucchetto, mozzetta ve balikci yuzugu yer alir. Bunlarin disinda piskoposlarla paylastigi, ancak Papa'da ozel bir karaktere sahip olan bazi giysiler de vardir. Ancak bunlarin cogu, Ikinci Vatikan Konsili ve kardinaller ile piskoposlarin kilik kiyafet reformundan sonra kullanilmaz hale geldi.
Giyildiginde, faldanin etekleri o kadar uzundur ki papa yururken hem onunde hem de arkasinda kuyruk tasiyicisi piskoposlara ihtiyac duyardi.[2][3] On kisim torenden once iki apostolik protonoter tarafindan tutuluyordu; ayin sirasinda bunlarin yerini Roman Rota'nin ilk iki denetcisi aliyordu; taraflar her zaman iki papalik naziri tarafindan destekleniyordu; ve arka taraf Papalik Tahti'nin Yardimci Prensi tarafindan tasiniyordu. Papa oturdugunda ayaklarini eteginin ic astarina koyar, onu tasimakla gorevli olanlar da onu oyle orterlerdi ki, onun bedeninden baska tahtin ilk basamagi da tamamen ortulurdu.[4]
Falda, genellikle papalar tarafindan ayin yonetirken veya kardinallerin atanmasi toreninde kullanilirdi.[5] Lizbon Patrigi de uzun suredir devam eden bir gelenekle falda giyme hakkina ve ayricaligina sahipti.[1]
Faldanin uzun olan modeli onden yarim metre, arkadan ise bir metre yirmi santimetre uzunlugunda yere kuyruk halinde uzanmaktaydi. Gunah cikarma ve tovbe torenlerinde kullanilan kisa modeli ise onden 25 cm. arkadan yarim metre uzanmaktaydi.[4]
Bu tur bir giysinin kokeni 15. yuzyila ve oncesine dayanir. Bilinen en eski kayit 1556 yilinda V. Pius'un goreve baslama toreninde gecmektedir. Baslangicta mevsime bagli olarak yun veya krem rengi ipekten yapilir ve albanin altina giyilirdi. Zamanla yun kullanimindan vazgecilmis XIII. Leo'dan itibaren yalnizca ipek kullanilmaya baslanmistir.[4] Papalik cenazelerinde kullanilabilir, burada cenaze toreninde yatarken vucudun uzerine ortulurdu. Papa, faldanin (fimbria minori) kisa bir versiyonunu da kullanabilirdi. Kullanimi XXIII. Ioannus ile azalmaya baslamis, VI. Paulus'un papalik doneminden beri kullanilmamaktadir.[1]
Ayrica bakiniz
[degistir | kaynagi degistir]Kaynakca
[degistir | kaynagi degistir]- ^ a b c Sonnen, John Paul. "The Papal Falda". Liturgical Arts Journal. 26 Kasim 2022 tarihinde kaynagindan arsivlendi. Erisim tarihi: 28 Mayis 2025.
- ^ Tribe, Shawn. "The Traditional Vestments of the Supreme Pontiff as Used in the Solemn Papal Mass". Liturgical Arts Journal. 8 Kasim 2021 tarihinde kaynagindan arsivlendi. Erisim tarihi: 28 Mayis 2025.
- ^ "La falda papal". liturgiapapal.org. 2 Aralik 2021 tarihinde kaynagindan arsivlendi. Erisim tarihi: 28 Mayis 2025.
- ^ a b c Chile, Magnificat Una Voce (5 Kasim 2017). "Asociacion Liturgica Magnificat: Los ornamentos papales (i): la falda y el manto papal". Asociacion Liturgica Magnificat. 16 Ocak 2019 tarihinde kaynagindan arsivlendi. Erisim tarihi: 28 Mayis 2025.
- ^ "CATHOLIC ENCYCLOPEDIA: Pontifical Mass". www.newadvent.org. 16 Agustos 2000 tarihinde kaynagindan arsivlendi. Erisim tarihi: 28 Mayis 2025.
