ArcaOS

ArcaOS, IBM lisansi altinda Arca Noae, LLC tarafindan gelistirilen ve pazarlanan OS/2 tabanli bir isletim sistemidir.^[2][3] Gelistirilmesi sirasindaki kod adi Blue Lion idi.^[4] Yeni donanim destegi, isletim sistemindeki kusurlari ve sinirlamalari duzeltilmesi ve yeni uygulamalar ile araclar ^[5] gibi ozellikleri ile beraber OS/2 Warp 4.52 uzerine kuruludur ve bazi Linux /Unix (arac) uyumlulugu icerir. OS/2 uygulamalarini yeni donanim uzerinde calistirmasi gereken profesyonel kullanicilari ve kisisel OS/2 kullanicilarini hedef alir.^[6]

OS/2 Warp gibi, ArcaOS da x86 mimarisi icin 32-bit ^[7] tek kullanicili, cok islemcili,^[8] oncelikli coklu gorev ^[9] isletim sistemidir.^[10] Hem fiziksel donanim ^[11] hem de sanal makine hipervizorlerinde desteklenir.^[12]

ArcaOS, 64 adede kadar islemci cekirdegine sahip simetrik coklu islemci sistemlerini destekler, ancak hyperthreading'in devre disi birakilmasi onerilir.^[8] 5.0.6 surumunden itibaren ArcaOS, ACPI 6.1 uyumludur ve ACPICA'nin 20200717 surumunu icerir.^[13]

ArcaOS 32-bit bir isletim sistemi olmakla birlikte, 4GB'tan fazla RAM'i RAM disk olarak kullanmasina izin veren sinirli PAE destegine sahiptir.^[6]

ArcaOS, VirtualBox, VMware ESXi, VMWare Workstation ve Microsoft Virtual PC icinde sanal makine misafiri olarak calistirilmayi destekler.^[12]

OS/2 Warp 4'un icerdigi aygit suruculerine ek olarak ArcaOS, Arca Noae ve cesitli ucuncu sahislar tarafindan gelistirilen cesitli suruculeri icerir:

• Ag bagdastiricilari, FreeBSD surucu kodunu kullanan Arca Noae'nin MultiMac ^[14] teknolojisi veya cesitli GenMAC ^[15] suruculeri ile desteklenir. Kablosuz ag destegi biraz sinirlidir, ancak ArcaOS'un gelecekteki surumleri icin ek yonga setleri icin MultiMac destegi planlanmaktadir.^[16]
• ArcaOS, 16 bit IBM OS/2 USB surucusunu , USB 2.0 ve USB 3.0 denetleyicilerini destekleyebilen yeni bir 32 bit surucuyle degistiriyor.^[17][18]
• Ses destegi, artik Arca Noae tarafindan saglanan Uniaud ^[19] genel ses surucusunu kullanir. Uniaud, Linux cekirdeginden ALSA cercevesini temel alir. Ek olarak, ArcaOS'a cesitli aygita ozgu suruculer dahildir. ArcaOS'un gelecekteki surumleri icin FreeBSD ses suruculerini temel alan yeni bir ses surucusu planlaniyor.^[16]
• Video destegi Panorama ^[20] jenerik hizlandirilmamis VESA surucusu veya SNAP ^[21] hizlandirilmis video surucusu tarafindan saglanir. Hizlandirma ve coklu kafa gibi ozellikler, sinirli sayida grafik yonga seti icin desteklenir. Bu ozelliklerin Intel HD serisi gibi ek yonga setlerinde desteklenmesi planlanmaktadir.^[16]
• IDE, AHCI, NVMe ve bir dizi SCSI bagdastiricisi icin depolama suruculeri mevcuttur.^[22][23]
• Yazicilar icin destek, acik kaynakli Common Unix Printing System'e dayanan eCups projesi tarafindan saglanmaktadir.^[24]

OS/2 Warp 4 ile birlikte gelen yazilima ek olarak, ArcaOS asagidakiler gibi bazi ek yazilimlar icerir:^[25][26][27]

• Eski/guvenli olmayan Mozilla Firefox, Thunderbird ve SeaMonkey surumleri
• Apache OpenOffice
• Lucide, acik kaynakli bir belge goruntuleyici
• XWorkplace, Workplace Shell'de bir dizi acik kaynak gelistirmesi
• 4OS2
• OpenJDK 6
• Qt 4 ve 5
• Samba 4
• Heimdal Kerberos
• VirtualBox

ArcaOS, diger isletim sistemleri icin gelistirilen yazilimlari dogrudan calistirmasina ve yazilimi ArcaOS'a tasima surecini basitlestirmesine olanak taniyan bir dizi yazilim bileseni icerir:

• ArcaOS, OS / 2'nin mvdm'sini ve WIN-OS / 2'yi icerir ve arcaos'un 16 bit MS-DOS ve Windows 3.1 uygulamalarini yerel olarak calistirmasina izin verir.^[28] ArcaOS, Windows ve dos'tan 2 gb'tan buyuk birimlere erisme yetenegi gibi OS / 2'de bulunmayan bu alt sistemlerde bazi iyilestirmeler icerir.[2] [3] 16 bit Windows ve DOS yaziliminin UEFI olmayan sistemlerde calismasina izin verecek devam eden calismalarin yani sira geleneksel bir bios'a sahip olun.^[27][29] Win32^[30]
• [5] Odin, belirli Win32 uygulamalarini dogrudan calistirmak icin kullanilabilirken, openjdk'nin OS / 2 baglanti noktasi gibi diger uygulamalar, Windows yazilimini OS / 2'ye tasimayi basitlestirmek icin Odin API'sini kullanir.[6]ArcaOS, acik kaynakli Linux uygulamalarinin arcaos'a tasinmasini kolaylastiran kLIBC adli bir Unix uyumluluk katmani saglar.
• ^[31] Bash kabugu ve GNU cekirdegi gibi cesitli Linux araclari ArcaOS ile birlikte gelir, [8] digerleri ise GCC gibi ArcaOS paket yoneticisi araciligiyla kullanilabilir. [9]Arcaos'un platforma ozgu bagimliliklari olmayan Java uygulamalarini calistirmasina izin veren bir^[32] baglanti noktasi dahildir.
• [8]

ArcaOS'un varsayilan dosya sistemi JFS'dir, ancak HPFS geriye donuk uyumluluk icin de desteklenmektedir.^[33] ArcaOS her iki dosya sisteminden de kurulabilir ve onyuklenebilir.^[34]

FAT12, FAT16 ve FAT32, OS/2 cekirdeginin kendi FAT surucusu veya 5.0.3 surumunden beri ArcaOS'ta bulunan, Arca Noae tarafindan gelistirilmis yeni bir FAT32 IFS surucusu kullanilarak da desteklenir.^[35] ArcaOS, ISO 9660 ve UDF gibi optik disk dosya sistemlerini destekler.^[36]

ArcaOS, acik kaynakli Samba projesini kullanarak CIFS/SMB paylasimlarina hizmet vermeyi ve bunlara erismeyi destekler ve yapilandirmayi yonetmek icin ArcaMapper adli bir grafik yardimci program saglar.^[37]

OS/2 icin NetDrive, kendi IFS surucusu araciligiyla NTFS ve NFS gibi cesitli ek dosya sistemlerine erisim saglar.^[38][39] ArcaOS dagitimi, NetDrive'in sinirli bir lisans surumunu icerir, ancak tam lisansli surum, bir dizi baska yerel, yerel ve yabanci dosya sistemini baglama yetenegine sahiptir.^[40]

ArcaOS, OS/2 Warp'ta kullanilan IBM yukleyicisinin yerini alan yeni bir grafik yukleyiciye sahiptir.^[41] OS/2'den farkli olarak, ArcaOS kurulum islemi bir onyukleme disketi gerektirmez ve bunun yerine yukleyici dogrudan optik ortamdan veya bir USB flash surucuden onyuklenebilir.^[42] Yukleyici ayrica, tum isletim sistemini yeniden yuklemeden ArcaOS'un en son surume guncellenmesini saglayan bir guncelleme olanagi saglar.^[43]

Bireysel yazilim paketlerinin kurulumu ve guncellemeleri, RPM ve YUM uzerinde yerel bir OS/2 grafik on uctan olusan Arca Noae Paket Yoneticisi (ANPM) araciligiyla saglanir.^[44] Yazilim, ucretsiz olarak kullanilabilen ve yalnizca abonelikle saglanan RPM depolarinin bir karisimi araciligiyla saglanir.^[45]

ArcaOS 5.0 icin minimum donanim gereksinimleri asagidaki gibidir:^[10]

ArcaOS, 23 Ekim 2015'te Warpstock 2015 etkinliginde (bir OS/2 kullanici grubu etkinligi) "Blue Lion" kod adiyla Arca Noae'nin Yonetici Uyesi Lewis Rosenthal tarafindan resmen duyuruldu.^[3][4]

O sirada duyurulan Blue Lion icin planlanan ozelliklerden bazilari sunlardi:^[3]

• yeni Simetrik coklu islem cekirdegi
• yeni onyukleme menusu
• USB flash surucuden ve bir ag uzerinden kurulum destegine sahip yeni isletim sistemi yukleyicisi
• Arca Noae tarafindan Suruculer ve Yazilim Aboneliklerinin bir parcasi olarak halihazirda uretilmis olan aygit suruculeri ^[47]
• en yeni Workplace Shell gelistirmeleri
• guncellenmis CUPS yazdirma alt sistemi
• guncellenmis PostScript yazici surucusu paketi
• Ingilizce disinda bircok dilde yerellestirme ^[48]

Duyuru sirasinda, ilk surumun 2016'nin ucuncu ceyreginin sonlarinda olmasi ongoruluyordu, ancak Arca Noae ayrica gercek bir cikis tarihinin belirlenmedigini de belirtti.^[3]

"ArcaOS" adi ilk olarak 26 Mayis 2016 tarihinde bir TechRepublic makalesinde^[49] yayinlanmis, arcaos.com alan adi ise 20 Aralik 2015 tarihinde tescil edilmistir. Ayni TechRepublic makalesinde, Lewis Rosenthal'in IBM'den OS/2 Warp'in son surumu olan 4.52'yi (Merlin Convenience Pack 2 olarak da bilinir) takiben ArcaOS'un ilk surumunun 5.0 surumu olacagini soyledigi aktarilmisti. veya MCP2).^[50]

ArcaOS 5.0, 15 Mayis 2017'de yayinlandi.^[51] Yayinlanan iki surum vardi: kurumsal kullanima yonelik ticari bir surum (12 aylik yukseltilmis/oncelikli teknik destek dahil) ve ticari olmayan kullanicilari hedefleyen kisisel bir surum (alti aylik standart teknik destek dahil) indirimli fiyatla.^[52] Fiyatlandirma, ticari surum icin lisans basina 229 $ ve kisisel surum icin lisans basina 129 $ olarak listelendi ve piyasaya suruldukten sonraki ilk 90 gun icin gecerli olan 99 $ promosyon fiyati.

ArcaOS 5.0'i, 2017 ile 2021 arasinda bir dizi bakim surumu izledi. Hata duzeltmeleri ve surucu guncellemelerine ek olarak, bakim surumleri USB 3.0 destegi, bir USB surucuden yukleme yetenegi ve guncelleme olanagi gibi bazi onemli ozellikler ekledi.^[27] Warpstock 2021 sirasinda Arca Noae, 5.0.7'nin 5.0'in son bakim surumu olacagini ve ardindan 5.1 surumunun gelecegini duyurdu.^[53]

ArcaOS 5.0'in piyasaya surulmesinden once, ArcaOS 5.1'in baslangicta Fransizca, Ispanyolca, Italyanca, Almanca ve Felemenkce dahil olmak uzere diger dilleri desteklemeye odaklanarak 2017'de piyasaya surulmesi planlanmisti.^[49] ArcaOS 5.0'in piyasaya surulmesinin ardindan Arca Noae, onerilen yeni ozelliklerin yani sira yol haritalarinda bir 5.1 surumunu tartismaya basladi.^[54] Warpstock 2020 sirasinda Arca Noae, 5.1'in 2021'de piyasaya surulmesinin beklendigini duyurdu ^[55] 5.1'e dahil edilmesi planlanan bazi ozellikler sunlari icerir:

• Uyumluluk Destek Modulu (CSM) olmayan yalnizca UEFI sistemlerinde onyukleme destegi. Bu, isletim sisteminin bagli oldugu (ozellikle INT 10H ve INT 13H'yi kesintiye ugratan) belirli BIOS islevselliginin oykunmesini saglamayi icerir.^[56][57] 2020 itibariyla Arca Noae, ArcaOS'un bir UEFI sistemine kuruldugunu ve CSM devre disi birakildiginda onyukleme yaptigini gostermistir.^[30]
• GUID bolumleme tablolarini (GPT) kullanan diskler icin destek gelistirme asamasindadir ve bu destek, 2 TB'tan buyuk disklerin desteklenmesine olanak saglayacaktir.^[58]
• ArcaOS'un Ulusal Dil Surumleri (NLV) olarak bilinen yerellestirilmis surumleri. Planlanan diller arasinda Almanca, Ispanyolca, Fransizca, Italyanca, Basitlestirilmis ve Geleneksel Cince, Japonca, Korece ve Felemenkce bulunmaktadir.^[16] Bu, yukleyici ve XWorkplace gibi ArcaOS'ta eklenen yeni yazilimlarin cevirileriyle OS/2 Warp 4'teki yerellestirmenin artirilmasini icerir.^[59]
• Tum isletim sistemini yeniden yuklemeden ArcaOS 5.0'in 5.1'e yerinde gecisine izin veren bir yukseltme tesisi.^[55]
• Once mevcut isletim sistemi kurulumunu kaldirmadan OS/2 Warp 4 ve eComStation sistemlerinin ArcaOS'a yerinde gecisine izin veren bir gecis tesisi.^[16] Bu ozelligin ilk 5.1 surumune dahil edilmesi olasi degildir.^[55]
• Acik kaynakli Recoll projesine dayali masaustu arama islevi.^[16]
• Yekpare IBM Selective Install yardimci programinin Arca Noae tarafindan gelistirilmis bir dizi yardimci programla degistirilmesi.^[55]
• Yeni aygit suruculeri, ozellikle NVMe suruculeri icin destek.^[60]

OS/2 yazilim saticisi Bitwise Works, Firefox'un yerini alacak yeni bir tarayiciyi desteklemek icin QtWebEngine'i (Chromium tabanli) OS/2 ve ArcaOS'a tasiyor.^[61] Bu, Firefox kod tabaninin artan karmasikligi ve Rust programlama dilinin, derleyicisinin OS/2 platformunda desteklenmesi pek mumkun olmayan Firefox'un daha yeni surumlerinde kullanilmasindan kaynaklanmistir.^[62] Warpstock 2020 sirasinda, Qt WebEngine Demo Tarayicisinin ArcaOS uzerinde calistigini ve modern web sayfalarini basariyla yukledigini gosteren bir demo gerceklestirildi.^[55]

Baslangicta Falkon tarayicisinin OS/2 platformuna tasinmasi dusunulmustu, ancak o zamandan beri Falkon'un KDE Cercevelerindeki kitapliklara bagimli olmasi nedeniyle indirime gidildi. Sonuc olarak, bunun yerine Otter Tarayici dusunuluyor.^[55] Yeni web tarayicisi, tamamlandiktan sonra ArcaOS 5.1 surum serisine eklenecektir.

• Arca Noae 24 Nisan 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi. - ArcaOS gelistiricisinin web sitesi

• Kotu ceviriden temizlenmesi gereken Vikipedi maddeleri Haziran 2023
• Ozel mulk isletim sistemleri
• 2017 yazilimlari
• X86 isletim sistemleri
• OS/2

• Webarsiv sablonu wayback baglantilari
• Incelenmemis ceviri iceren sayfalar