Dark Mode

Shko te permbajtja

Emmanuelle Charpentier

Nga Wikipedia, enciklopedia e lire
Emmanuelle Charpentier
Lindi
Emmanuelle Marie Charpentier

11 dhjetor 1968 (57 vjece)
Juvisy-sur-Orge, France
Njohur perCRISPR
Cmimet
  • Louis-Jeantet Prize for Medicine (2015)
  • Breakthrough Prize in Life Sciences (2015)
  • Canada Gairdner International Award (2016)
  • Leibniz Prize (2016)
  • Pour le Merite (2017)
  • Japan Prize (2017)
  • Kavli Prize ne Nanoshkence (2018)
  • Wolf Prize ne mjekesi (2020)
  • Cmimi Nobel per Kimi (2020)
Karriera shkencore
Fushat
InstitucionetHumboldt University
Umea University
Max Planck Society
Keshilltaret e doktoraturesPatrice Courvalin

Emmanuelle Marie Charpentier (lindur me 11 dhjetor 1968) eshte nje profesoreshe dhe studiuese franceze ne mikrobiologji, gjenetike dhe biokimi.[1] Qe nga viti 2015, ajo eshte drejtoreshe ne Institutin Max Planck per Biologjine e Infeksionit ne Berlin. Ne vitin 2018, ajo themeloi nje institut te pavarur kerkimor, Njesine Max Planck per Shkencen e Patogjeneve.[2] Ne vitin 2020, Charpentier dhe Jennifer Doudna u dha Cmimi Nobel ne Kimi "per zhvillimin e nje metode per ndryshimin e gjenomit".[3][4]

Jeta e hershme dhe edukimi

[Redakto | Redakto nepermjet kodit]

Lindur ne 1968 ne Juvisy-sur-Orge ne France, Charpentier studioi biokimi, mikrobiologji dhe gjenetike ne Universitetin Pierre dhe Marie Curie (sot Fakulteti i Shkencave i Universitetit te Sorbones) ne Paris.[5] Ajo ishte nje studente e diplomuar ne Institut Pasteur nga 1992 ne 1995, dhe u dha nje doktorature kerkimore. Projekti PhD i Charpentier hetoi mekanizmat molekulare te perfshire ne rezistencen ndaj antibiotikeve.[6]

Karriera dhe hulumtimi

[Redakto | Redakto nepermjet kodit]
Instituti Max Planck per Biologjine e Infeksionit ne Berlin, Gjermani

Charpentier punoi si asistente universitare e mesimdhenies ne Universitetin Pierre dhe Marie Curie nga 1993 ne 1995 dhe si bashkepunetor postdoktorature ne Institut Pasteur nga 1995 ne 1996. Ajo u zhvendos ne SH.B.A. dhe punoi si nje post-doktorature ne Universitetin Rockefeller ne New York nga 1996 ne 1997. Gjate kesaj kohe, Charpentier punoi ne laboratorin e mikrobiologut Elaine Tuomanen.[7] Laboratori i Tuomanen hetoi se si patogjeni Streptococcus pneumoniae perdor elemente te levizshem gjenetike per te ndryshuar gjenomin e tij. Charpentier gjithashtu ndihmoi ne demonstrimin se si S. pneumoniae zhvillojne rezistencen ndaj vankomicines.[8]

Charpentier eshte e njohur mire per rolin e saj ne deshifrimin e mekanizmave molekulare te bakterial CRISPR/Cas9 sistemit imunitar dhe repurposing ate ne nje mjet per perpunim gjenomit. Ne vecanti, ajo zbuloi nje mekanizem te ri per maturimin e nje ARN jo-koduese qe eshte thelbesore ne funksionin e CRISPR/Cas9. Ne menyre te vecante, Charpentier demonstroi se nje ARN e vogel e quajtur tracrRNA eshte thelbesore per maturimin e CRRNA.[9]

  1. | Abbott, Alison (2016). "The quiet revolutionary: How the co-discovery of CRISPR explosively changed Emmanuelle Charpentier's life". Nature (ne anglisht). 532 (7600): 432-434. Bibcode:2016Natur.532..432A. doi:10.1038/532432a. PMID 27121823.
  2. | "CRISPR discoverer gets own research institute" (ne anglisht). 19 prill 2017. Marre me 14 dhjetor 2018.
  3. | "Press release: The Nobel Prize in Chemistry 2020" (ne anglisht). Nobel Foundation. Marre me 7 tetor 2020.
  4. | Wu, Katherine J.; Peltier, Elian (7 tetor 2020). "Nobel Prize in Chemistry Awarded to 2 Scientists for Work on Genome Editing - Emmanuelle Charpentier and Jennifer A. Doudna developed the Crispr tool, which can alter the DNA of animals, plants and microorganisms with high precision". The New York Times (ne anglisht). Marre me 7 tetor 2020.
  5. | "Charpentier, Emmanuelle - Vita". Max Planck Society (ne anglisht). Marre me 3 maj 2017.
  6. | "Emmanuelle Charpentier". www.mpg.de (ne anglisht). Marre me 10 qershor 2020.
  7. | Abbott, Alison (28 prill 2016). "The quiet revolutionary: How the co-discovery of CRISPR explosively changed Emmanuelle Charpentier's life". Nature News (ne anglisht). 532 (7600): 432-434. Bibcode:2016Natur.532..432A. doi:10.1038/532432a. PMID 27121823.
  8. | Novak, R.; Henriques, B.; Charpentier, E.; Normark, S.; Tuomanen, E. (1999). "Emergence of vancomycin tolerance in Streptococcus pneumoniae". Nature (ne anglisht). 399 (6736): 590-593. Bibcode:1999Natur.399..590N. doi:10.1038/21202. ISSN 1476-4687. PMID 10376600.
  9. | Deltcheva, Elitza; Chylinski, Krzysztof; Sharma, Cynthia M.; Gonzales, Karine; Chao, Yanjie; Pirzada, Zaid A.; Eckert, Maria R.; Vogel, Jorg; Charpentier, Emmanuelle (mars 2011). "CRISPR RNA maturation by trans -encoded small RNA and host factor RNase III". Nature (ne anglisht). 471 (7340): 602-607. Bibcode:2011Natur.471..602D. doi:10.1038/nature09886. ISSN 1476-4687. PMC 3070239. PMID 21455174.

Lidhje te jashtme

[Redakto | Redakto nepermjet kodit]