Pieczarkowce
- Assh@a
- l`rby@
- Asturianu
- Az@rbaycanca
- Belaruskaia
- B'lgarski
- Catala
- Cebuano
- Cestina
- Dansk
- Deutsch
- Eesti
- Ellenika
- English
- Espanol
- Esperanto
- Euskara
- frsy
- Francais
- Galego
- hangugeo
- Bahasa Indonesia
- Interlingua
- Iron
- Islenska
- Italiano
- k`art`uli
- K'azak'sha
- Kyrgyzcha
- Latina
- Latviesu
- Lietuviu
- Magyar
- mSr~
- Nederlands
- Ri Ben Yu
- Nordfriisk
- Norsk bokmal
- Portugues
- Romana
- Runa Simi
- Russkii
- Slovencina
- Slovenscina
- Srpski / srpski
- Suomi
- Svenska
- Ukrayins'ka
- Veneto
- Tieng Viet
- Winaray
- Yue Yu
- Zhong Wen
Pieczarka miejska | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Krolestwo | |||
| Typ | |||
| Klasa | |||
| Rzad |
pieczarkowce | ||
| Nazwa systematyczna | |||
| Agaricales Fr. ex Underw. Moulds, mildews and mushrooms: 97 (1899) | |||
| Typ nomenklatoryczny | |||
|
Agaricus L. | |||
| |||
| |||
Agaricales Underw. - rzad podstawczakow w klasie pieczarniakow (Agaricomycetes)[1].
Charakterystyka
[edytuj | edytuj kod]Poczatkowo takson ten obejmowal wszystkie grzyby wielkoowocnikowe posiadajace hymenofor, nastepnie jedynie grzyby o blaszkowym lub blaszkopodobnym hymenoforze. Byly to sztuczne klasyfikacje oparte tylko na podobienstwie morfologicznym. Obecnie takson zawiera roznorodne morfologicznie gatunki, zaklasyfikowane na podstawie badan filogenetycznych i nalezace do roznych grup grzybow:
- grzyby blaszkowe - np. pieczarki (Agaricus), muchomory (Amanita) i gaski (Tricholoma);
- grzyby maczugowate i krzaczkowate - np. piorniczki (Pterula), gozdzience (Clavaria) i bulawniczki (Macrotyphula);
- grzyby nadrzewne - np. faldowki (Plicatura), ozorki (Fistulina) i rozszczepka (Schizophyllum);
- grzyby wnetrzniakowate naziemne - np. purchawki (Lycoperdon) i kubki (Cyathus);
- grzyby podziemne - np. piestroweczki (Hydnangium).
- grzyby naporostowe[2].
Systematyka
[edytuj | edytuj kod]Rzad ten zostal wyodrebniony przez Luciena Underwooda w pracy Moulds, mildews and mushrooms z 1899 r. Zaliczyl go (obok rzedow Auriculariales, Tremellales, Dacryomycetales, Exobasidiales, Phallales, Hymenogastrales, Lycoperdales, Nidulariales i Sclerodermatales) do owczesnej klasy wyzszych podstawczakow (Basidiomycetes). Jako charakterystyczna ceche grzybow nalezacych do niego okreslil wystepowanie na owocnikach hymenium, bazujac na klasie Hymenomycetes, po raz pierwszy opisanej przez Eliasa Friesa w 1821 r. Do Agaricales zaliczyl rodziny Hypochnaceae, Thelephoraceae, Clavariaceae, Hydnaceae, Polyporaceae, Boletaceae i Agaricaceae[3].
Pierwsza istotna poprawke w taksonomii tych grzybow wprowadzil Carleton Rea w 1926 r., wylaczajac z bedlkowatych rodziny Clavariaceae, Hydnaceae, Polyporaceae i Thelephoraceae do owczesnego rzedu bezblaszkowcow (Aphyllophorales). W 1931 r. Edouard-Jean Gilbert zmienil takze przynaleznosc rodziny borowikowatych (Boletaceae), tworzac dla niej odrebny rzad Boletales[4]. Kompleksowa analize taksonomiczna pieczarkowcow publikowal Rolf Singer w latach 1951-1986, biorac pod uwage zarowno makro-, jak i mikroskopowe cechy owocnikow. Jej ostatnia wersja opisywala ten rzad w szerokim ujeciu i, oprocz Agaricales sensu stricto, zawierala takze golabkowce (Russulales) i podrzad Boletineae. Do takiego, szerokiego ujecia Singer zaliczal 230 rodzajow w 18 rodzinach. Wspolczesna filogenetyka molekularna potwierdza prawidlowosc uzywania singerowskiego Agaricales sensu stricto jako wlasciwego dla tego taksonu, wykazujac jednoczesnie odrebnosc grzybow z obecnych rzedow Russulales i Boletales[5].
Kodeks Index Fungorum bazujacy na Dictionary of the Fungi zalicza do tego rodzaju nastepujace rodziny[6]:
- Agaricaceae Chevall. - pieczarkowate
- Amanitaceae R. Heim ex Pouzar - muchomorowate
- Biannulariaceae Julich
- Bolbitiaceae Singer - gnojankowate
- Broomeiaceae Zeller
- Callistosporiaceae Vizzini, Consiglio, M. Marchetti & P. Alvarado
- Chromocyphellaceae Knudsen
- Clavariaceae Chevall. - gozdziencowate
- Clitocybaceae Vizzini, Consiglio & M. Marchetti 2020
- Cortinariaceae R. Heim ex Pouzar - zaslonakowate
- Crassisporiaceae Vizzini, Consiglio & M. Marchetti
- Crepidotaceae Singer 1951 - cizmowkowate
- Cyphellaceae Lotsy - kielisznikowate
- Cystostereaceae Julich - bialoskornikowate
- Entolomataceae Kotl. & Pouzar - dzwonkowkowate
- Hemigasteraceae Gaum. & C.W. Dodge
- Hydnangiaceae Gaum. & C.W. Dodge - piestroweczkowate
- Hygrophoraceae Lotsy - wodnichowate
- Hymenogastraceae Vittad. - podziemniczkowate
- Inocybaceae Julich - strzepiakowate
- Limnoperdaceae G.A. Escobar
- Lycoperdaceae F. Berchtold & J. Presl 1820
- Lyophyllaceae Julich - kepkowcowate
- Macrocystidiaceae Kuhner 1979
- Marasmiaceae Roze ex Kuhner - twardzioszkowate
- Melanoleucaceae Locq. ex Vizzini, Consiglio & P. Alvarado 2024
- Mycenaceae Overeem - grzybowkowate
- Mythicomycetaceae Vizzini, Consiglio & M. Marchetti
- Niaceae Julich
- Nidulariaceae Dumort.
- Omphalotaceae Bresinsky
- Phyllotopsidaceae Locquin ex Olariaga, Huhtinen, Laessoe, J.H. Petersen & K. Hansen
- Physalacriaceae Ulbr. - obrzekowcowate
- Pleurotaceae - boczniakowate
- Pluteaceae Kuhner - luskowcowate, drobnoluszczakowate
- Porotheleaceae Murrill
- Psathyrellaceae Vilgalys, Moncalvo & Redhead - kruchaweczkowate
- Pseudoclitocybaceae Vizzini, Consiglio, P.-A. Moreau & P. Alvarado
- Pterulaceae Corner - piorniczkowate
- Radulomycetaceae Leal-Dutra, Dentinger & G.W. Griff.
- Sarcomyxaceae Olariaga, Huhtinen, Laessoe, J.H. Petersen & K. Hansen 2020
- Schizophyllaceae Quel. - rozszczepkowate
- Stephanosporaceae Oberw. & E. Horak
- Strophariaceae Singer & A.H. Sm.- pierscieniakowate
- Tricholomataceae R. Heim ex Pouzar - gaskowate
- Tubariaceae Vizzini
- Typhulaceae Julich - palecznicowate
- oraz rodzaje Incertae sedis, miedzy innymi: Arthromyces, Baeospora, Cercopemyces, Clitocybula, Crucibulum, Cyathus, Delicatula, Fayodia, Fistulina, Floccularia, Gamundia, Gerronema, Henningsomyces, Hertzogia, Infundibulicybe, Lepista, Leucocybe, Lulesia, Melanomphalia, Meottomyces, Mucronella, Myxomphalia, Nidularia, Nochascypha, Omphaliaster, Omphalina, Panaeolina, Pleurocybella, Plicatura, Pseudoclitopilus, Rectipilus, Rhizocybe, Rimbachia, Ripartites, Secotium, Squamanita, Tricholomopsis[6].
Polskie nazwy na podstawie pracy Wladyslawa Wojewody z 2003 r.[7]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- | Index Fungorum [online], CABI [dostep 2020-10-17] .
- | PaulP. Diederich PaulP., Ana M.A.M. Millanes Ana M.A.M., MatsM. Wedin MatsM., James D.J.D. Lawrey James D.J.D., Flora of Lichenicolous Fungi. Volume 1 * Basidiomycota, Luksemburg: National Museum of Natural History, 2022, s. 14, ISBN 978-2-919877-26-3 .
- | L.M.L.M. Underwood L.M.L.M., Moulds, mildews, and mushrooms, a guide to the systematic study of the Fungi and Mycetozoa and their literature, New York: H. Holt & co., 1899, s. 94-145, OCLC 951601 .
- | E.-J.E.J. Gilbert E.-J.E.J., Les Livres du Mycologue. Les Bolets, t. III, Paris: Le Francois, 1931, s. 254, OCLC 490436586 .
- | P.B.P.B. Matheny P.B.P.B., Major clades of Agaricales: a multilocus phylogenetic overview, ,,Mycologia", 98(6), 2006, s. 982-995, DOI: 10.3852/mycologia.98.6.982 [zarchiwizowane z adresu 2010-06-13] .
- | a b CABI databases [online] [dostep 2024-01-02] .
- | WladyslawW. Wojewoda WladyslawW., Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybow podstawkowych Polski, Krakow: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 31-396, ISBN 83-89648-09-1 .