Lycoperdon
Purchawka chropowata (Lycoperdon perlatum) | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Krolestwo | |||
| Typ | |||
| Klasa | |||
| Rzad | |||
| Rodzina | |||
| Rodzaj |
purchawka | ||
| Nazwa systematyczna | |||
| Lycoperdon Pers. Ann. Bot. (Usteri) 1: 4 (1794) | |||
| Typ nomenklatoryczny | |||
|
Lycoperdon perlatum Pers. (1796) | |||
| |||
Lycoperdon Pers. (purchawka) - rodzaj grzybow z rodziny purchawkowatych (Lycoperdaceae)[1]. W Europie wystepuje 14 gatunkow.
Systematyka i nazewnictwo
[edytuj | edytuj kod]Pozycja w klasyfikacji wedlug Index Fungorum: Lycoperdaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
Takson utworzyl Christiaan Hendrik Persoon w 1794 r.[1] Synonimy naukowe: Bovistella Morgan, Calvatiella C.H. Chow, Capillaria Velen., Cerophora Raf., Handkea Kreisel, Lycoperdon subgen. Bovistella (Morgan) Jeppson & E. Larss., Lycoperdon subgen. Utraria (Quel.) Jeppson & E. Larss., Priapus Raf., Sufa Adans., Utraria Quel.[2]
Polska nazwa pochodzi od dzwieku wydawanego po nadepnieciu dojrzalego owocnika. Nazwa naukowa pochodzi od greckiego lukos, tj. wilk oraz perdomai - wypuszczam gazy jelitowe (por. praslowianskie *p'rdjo, *p'rdeti). Nazwe polska podal Jozef Jundzill w 1830 r. W polskim pismiennictwie mykologicznym rodzaj ten opisywany byl tez jako prochowka[3].
Charakterystyka
[edytuj | edytuj kod]Owocniki kuliste lub odwrotnie gruszkowate z zarodnikami wewnatrz. Podczas dojrzewania powoli brazowiejace. Po nacisnieciu zarodniki rozpylaja sie wydostajac na zewnatrz przez otworek w gornej czesci owocnika. Trzony plonne. Wysyp zarodnikow: oliwkowobrazowy do umbrowobrazowego. Zarodniki okraglawe, gladkie do brodawkowatych, bez pory rostkowej[4].
Grzyby saprotroficzne rosnace na ziemi, rzadko na martwym drewnie. Wiekszosc gatunkow jest jadalna, jednak do spozycia nadaja sie tylko osobniki mlode, dopoki ich wnetrze jest biale[4].
- Lycoperdon caudatum J. Schrot. 1889 - purchawka dlugostopkowa
- Lycoperdon decipiens Durieu & Mont. 1848 - purchawka stepowa
- Lycoperdon dermoxanthum Vittad. 1843 - tzw. kurzawka drobniutka
- Lycoperdon echinatum Pers. 1794 - purchawka jezowata
- Lycoperdon ericaeum Bonord. 1857 - purchawka wrzosowiskowa
- Lycoperdon excipuliforme (Scop.) Pers. 1801 - purchawka workowata[5], czasznica workowata, purchawka fiolowata
- Lycoperdon lividum Pers. 1809 - purchawka cisawa
- Lycoperdon mammiforme Pers. 1801 - purchawka latkowata
- Lycoperdon molle Pers. 180 - purchawka miekka
- Lycoperdon nigrescens Wahlenb. 1794 - purchawka czarniawa
- Lycoperdon norvegicum Demoulin 1971 - purchawka norweska
- Lycoperdon perlatum Pers. 1796 - purchawka chropowata
- Lycoperdon pratense Pers. 1797 - purchawka splaszczona[5], purchaweczka splaszczona
- Lycoperdon purpurascens (Berk. & M.A. Curtis) Sacc. 1888
- Lycoperdon radicatum Durieu & Mont. 1848[6] - tzw. kurzaweczka korzeniowata
- Lycoperdon umbrinum Pers. 1801 - purchawka brunatna
Wykaz gatunkow (nazwy naukowe) na podstawie Index Fungorum[7]. Wykaz gatunkow i nazwy polskie wedlug Wladyslawa Wojewody (bez przypisow)[3] i Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybow[5].
.JPG){kind=link}
.JPG){kind=link}
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- | a b c Index Fungorum [online] [dostep 2020-09-01] (ang.).
- | Species Fungorum [online] [dostep 2013-09-20] (ang.).
- | a b WladyslawW. Wojewoda WladyslawW., Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybow podstawkowych Polski, Krakow: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 413-417, ISBN 83-89648-09-1 .
- | a b E.E. Gerhardt E.E., Grzyby: wielki ilustrowany przewodnik, Warszawa: Klub dla Ciebie - Bauer-Weltbild Media, 2006, ISBN 83-7404-513-2 .
- | a b c Rekomendacja nr 5 (2025) Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybow Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], Polskie Towarzystwo Mykologiczne [dostep 2025-09-17] .
- | Wedlug Index Fungorum takson niepewny.
- | Index Fungorum (gatunki) [online] [dostep 2013-10-20] (ang.).