Office Open XML

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Dokument Office Open XML

Rozszerzenia pliku	.docx, .docm
Producent	Microsoft, Ecma, ISO/IEC
Data opracowania	7 grudnia 2006
Typ	dokument tekstowy
Otwarty format?	tak

Prezentacja Office Open XML

Rozszerzenia pliku	.pptx, .pptm
Producent	Microsoft, Ecma, ISO/IEC
Data opracowania	7 grudnia 2006
Typ	prezentacja multimedialna
Otwarty format?	tak

Arkusz kalkulacyjny Office Open XML

Rozszerzenia pliku	.xlsx, .xlsm
Producent	Microsoft, Ecma, ISO/IEC
Data opracowania	7 grudnia 2006
Typ	arkusz kalkulacyjny
Otwarty format?	tak

Office Open XML (ISO/IEC 29500, nazywany tez OOXML, OpenXML) - otwarty standard ISO dokumentow elektronicznych, takich jak dokumenty tekstowe, arkusze kalkulacyjne czy prezentacje multimedialne.

Specyfikacja zostala opracowana i promowana przez Microsoft. Wedlug firmy glownym celem jest wsteczna zgodnosc z istniejacymi dokumentami w formatach Microsoft Office oraz pelna obsluga funkcji oferowanych przez ten pakiet^[1]. Wedlug zalozen^[2], Office Open XML ma uwzglednic takze takie potrzeby, jak:

• automatyczne generowanie dokumentow na podstawie danych biznesowych,
• wydobywanie danych biznesowych z dokumentow przez aplikacje biznesowe,
• uczynienie zastosowan dostepnymi na roznych urzadzeniach, takze mobilnych,
• utrzymanie i konserwacja dokumentow.

Office Open XML zostal czesciowo zaimplementowany w produktach wchodzacych w sklad pakietu Microsoft Office 2007, w ktorych jest domyslnym formatem zapisu dokumentow, zastepujac zamkniete formaty binarne uzywane we wczesniejszych wersjach wchodzacych w sklad pakietu narzedzi. Uzytkownicy starszych wersji Microsoft Office moga zaopatrzyc sie w darmowe rozszerzenie pozwalajace otwierac i zapisywac dokumenty Office Open XML z poziomu Microsoft Office 2000, XP oraz 2003^[3]. W systemie OS X, standard Office Open XML jest dostepny dopiero w najnowszej wersji Microsoft Office 2008 dla OS X, ale nie we wczesniejszych wersjach tego pakietu.

W grudniu 2006 r. specyfikacja Office Open XML zostala ratyfikowana przez stowarzyszenie firm Ecma International jako standard Ecma-376^[4]. 3 kwietnia 2008 w powtornym glosowaniu zostal przeglosowany przez ISO jako norma^[5], zas 9 kwietnia ISO przejelo calkowita kontrole nad standardem^[6].

Struktura nadrzedna dokumentu opisana jest przez Open Packaging Conventions (OPC) - integralna czesc specyfikacji ECMA-376.

Standard Office Open XML definiuje, w jaki sposob powinny byc reprezentowane dokumenty tekstowe, arkusze kalkulacyjne i prezentacje multimedialne. Do opisu dokumentow sluza jezyki znacznikowe^[2], ktorych klasyfikacje przedstawiono ponizej.

Glowne jezyki znacznikowe:

• WordprocessingML - uzywany do opisu dokumentow tekstowych
• SpreadsheetML - uzywany do opisu arkuszy kalkulacyjnych
• PresentationML - uzywany do opisu prezentacji multimedialnych

Pomocnicze jezyki znacznikowe:

• DrawingML - uzywany do opisu ksztaltow i innych obiektow graficznych w dokumentach
• VML - pozostawiony dla wstecznej kompatybilnosci, uzywany do opisu grafiki wektorowej

Oprocz wymienionych jezykow, specyfikacja Office Open XML definiuje formaty XML do reprezentacji formul matematycznych, metadanych i bibliografii, jak rowniez format wspomagajacy osadzanie w paczkach dokumentow XML o schematach definiowanych przez uzytkownika^[7].

Przy projektowaniu schematow XML specyfikacji skupiano sie na szybkosci ladowania plikow i rozbioru logicznego zawartosci. Stad zastosowanie bardzo krotkich nazw czesto spotykanych znacznikow, uzycie dat w postaci liczb porzadkowych (z zerem w roku 1899 lub 1904). Przykladowo fragmenty tekstu sa zawarte miedzy znacznikami r, laczonymi w paragrafy (znaczniki p). Metadane sa zapisywane w postaci znacznikow Pr (ang. properties). Ten cel nadrzedny skutkuje miedzy innymi wieksza iloscia poziomow hierarchii w przecietnym dokumencie, inaczej niz w plikach HTML, ktore sa zwykle dosc plaskie oraz latwe do czytania i edycji przez czlowieka w postaci zrodlowej.

Formaty Office Open XML sa kompatybilne z binarnymi formatami zapisu dokumentow uzywanymi w starszych wersjach pakietu Microsoft Office w tym sensie, ze sa w stanie reprezentowac wszystkie ich mozliwosci^[2]. Binarne formaty zapisu sa nadal obslugiwane przez Microsoft Office 2007, aczkolwiek rekomendowana jest migracja do formatow Office Open XML.

Nazwa SpreadsheetML pojawila sie po raz pierwszy w kontekscie pakietu Microsoft Office XP i odnosila sie do formatu zapisu arkuszy kalkulacyjnych programu Microsoft Excel w XML. W Microsoft Office 2003 wprowadzono dodatkowo format WordprocessingML, ktory pozwalal w analogiczny sposob zapisywac dokumenty tekstowe z poziomu programu Microsoft Word^[8]. Obydwa formaty maja ograniczona mozliwosc reprezentacji dokumentow. SpreadsheetML i WordprocessingML w Office Open XML, choc wywodza sie z nich, sa w niewielkim stopniu kompatybilne ze starszymi formatami. Te ostatnie sa nadal wspierane w Microsoft Office 2007 w takiej postaci, jak we wczesniejszych wersjach pakietu.

Podobnie jak Office Open XML, OpenDocument (w skrocie ODF) jest standardem zapisu dokumentow elektronicznych, takich jak dokumenty tekstowe, arkusze kalkulacyjne i prezentacje multimedialne. Zostal opracowany przez konsorcjum OASIS i zaimplementowany m.in. w pakietach biurowych OpenOffice.org, KOffice i StarOffice.

Ecma International podkresla^[9], ze pomimo podobienstw, formaty zaproponowane w standardach OpenDocument i Office Open XML zostaly opracowane w roznych celach. Standard OpenDocument stanowi propozycje uniwersalnej, modularnej reprezentacji dokumentow tekstowych, arkuszy kalkulacyjnych i prezentacji multimedialnych w ten sposob, by zapewnic m.in. mozliwosc ich implementacji na wielu platformach i latwiejsza wspolprace z aplikacjami biznesowymi. Chociaz standard Office Open XML osiaga podobne cele, jego glownym zadaniem jest zapewnienie pelnego i wiernego odwzorowania wiekszosci istniejacych dokumentow stworzonych przy pomocy wczesniejszych wersji produktow z rodziny Microsoft Office.

Opracowana przez Microsoft specyfikacja XML Paper Specification (w skrocie XPS) okresla sposob, w jaki przechowywana jest tresc i wyglad dokumentow elektronicznych. Dokumenty XPS i Office Open XML sa czesto mylone ze soba ze wzgledu na wiele podobienstw, m.in. obydwa wykorzystuja koncepcje paczek, skladnikow i relacji zdefiniowanych w OPC oraz w identyczny sposob je implementuja^[10], dzieki czemu moga byc przetwarzane tymi samymi metodami. Format dokumentu XPS zostal jednak opracowany z mysla o reprezentacji przenosnego, trwalego dokumentu elektronicznego przeznaczonego do przegladania i drukowania^[11], podczas gdy Office Open XML reprezentuje dokumenty o szerszym przeznaczeniu. XPS nie wykorzystuje tez jezykow znacznikowych zdefiniowanych w specyfikacji Office Open XML, lecz podzbior jezyka XAML^[11], opracowanego na potrzeby Windows Presentation Foundation.

W grudniu 2005 r. Microsoft zglosil do Ecma International wniosek o rozpoczecie procesu standaryzacji schematow dokumentow Office Open XML. 9 innych firm (Apple, Barclays Capital, BP, Biblioteka Brytyjska, Essilor, Intel, NextPage(inne jezyki), Statoil ASA oraz Toshiba) poparlo inicjatywe i przystapilo do jej wspolfinansowania.

Rezultatem tego bylo powolanie 8 grudnia 2005 r. komitetu technicznego TC45^[12], w sklad ktorego weszli przedstawiciele firm Microsoft, Apple, Canon, Intel, NextPage, Novell, Pioneer, Statoil ASA, Toshiba oraz Biblioteki Kongresu Stanow Zjednoczonych.

Na posiedzeniu Walnego Zgromadzenia 7 grudnia 2006 r. Ecma International zatwierdzila Office Open XML jako standard Ecma-376. Walne zgromadzenie wyrazilo rowniez zgode na zgloszenie standardu do adopcji w procesie ISO/IEC JTC 1.

We wrzesniu 2007 w wyniku glosowania panstw czlonkowskich nie zaakceptowano przyspieszonej procedury standaryzacji, niemniej jednak sprawa ta miala byc rozpatrywana ponownie w lutym 2008 w Genewie^[13].

Pieciomiesieczny okres decyzyjny nalezal do przedstawicieli 104 krajow, w tym 41, ktorzy sa czlonkami komitetu technicznego ISO/IEC (JTC 1). Oficjalny wynik glosowania: z czlonkow ,,P" (wymagane poparcie 2/3 czlonkow) - 17 z 32 (53%) poparlo format Office Open XML. Z czlonkow ,,O" (maksymalny dozwolony sprzeciw - 25% glosujacych) - 18 z 69 (26%) zaglosowalo przeciw OO XML (nie wliczajac tu glosow wstrzymujacych). Oznacza to, ze Office Open XML nie spelnil zadnego z dwoch warunkow zostania standardem ISO i przyspieszony proces standaryzacyjny tego formatu zostal zakonczony wynikiem negatywnym^[13].

Ostatecznie, Open XML uzyskujac 86% glosow za, przyjety zostal 3 kwietnia 2008^[5].

Specyfikacja Office Open XML udostepniona zostala do uzytku dla wszystkich zainteresowanych stron bez zadnych oplat licencyjnych. Ze wzgledu na obawy, ze oprogramowanie wykorzystujace standard na zaproponowanej licencji nie mogloby byc rozpowszechniane na licencji GPL^[14], w listopadzie 2005 r. Microsoft dolaczyl do postanowien licencyjnych Umowe o Niepozywaniu (ang. Convenant Not to Sue, w skrocie CNS), w ktorej zobowiazal sie nie dochodzic wlasnych praw z patentu w zwiazku z wykorzystaniem Office Open XML przez zainteresowane strony. Na zlecenie, londynska kancelaria Baker & McKenzie przygotowala analize i czytelna interpretacje proponowanych warunkow licencyjnych w czerwcu 2006 r.^[12]

W pazdzierniku 2006 r. specyfikacja Office Open XML zostala objeta zapewnieniem Open Specification Promise(inne jezyki) (w skrocie OSP). Prawa przyznawane przez CNS i OSP sa takie same, lecz sa wyrazone innym jezykiem, co w zamierzeniu ma wspomoc interpretacje gwarantowanych przez Microsoft praw do wykorzystania Office Open XML^[15].

Office Open XML (w sensie standardu ISO) zostal czesciowo zaimplementowany w produktach wchodzacych w sklad pakietu Microsoft Office 2007, w ktorych jest domyslnym formatem zapisu dokumentow. Microsoft udostepnil nieodplatnie rozszerzenie dla starszych wersji pakietu, Microsoft Office Compatibility Pack for Word, Excel and PowerPoint 2007 File Formats^[3], ktore pozwala zapisywac i otwierac dokumenty Office Open XML z poziomu Microsoft Office 2000, XP i 2003.

Potencjalna obsluga Office Open XML w innych aplikacjach:

• Corel oglosil, ze do polowy 2007 r. w pakiecie biurowym WordPerfect zostanie zaimplementowane obsluga Office Open XML^[16]
• Novell opublikowal dodatek do pakietu biurowego OpenOffice.org, pozwalajacy zapisywac dokumenty tekstowe Office Open XML z poziomu aplikacji OpenOffice.org Writer i planuje wlaczenie go do pakietu OpenOffice.org wraz z rozszerzeniami zapewniajacymi obsluge pozostalych typow dokumentow Office Open XML^[17]
• Edytor tekstu TextEdit firmy Apple bedzie wspierac mozliwosc odczytu i zapisu dokumentow tekstowych Office Open XML w nowej wersji OS X o nazwie kodowej ,,Leopard"^[18]
• Datawatch udostepnil mozliwosc eksportu arkuszy kalkulacyjnych Office Open XML w swoim narzedziu do analizy i drazenia dokumentow z danymi statystycznymi Monarch^[19]

Standard Office Open XML jest przedmiotem szerokiej i zroznicowanej debaty w srodowisku informatycznym. Czesc uczestnikow procesu zatwierdzania zasadniczo popiera ewentualna standaryzacje w ISO, ale sa przeciwni stosowaniu przyspieszonej procedury ISO, zanim nie zostana rozwiazane techniczne i prawne problemy w specyfikacji. Inni akceptuja standard bez zadnych zastrzezen, nie analizujac dokumentacji. Przy objetosci 6000 stron, specyfikacja jest trudna do szybkiej oceny^[20]. Jednym z przedmiotow dyskusji jest fakt istnienia wczesniejszego formatu OpenDocument (ISO 26300:6000), ktorego zakres pokrywa sie z nowym Office Open XML. Krytycy sugeruja, ze Microsoft powinien byl wykorzystac zatwierdzony juz standard OpenDocument w przyszlych wersjach Microsoft Office, zamiast tworzyc wlasne rozwiazanie. Niektorzy uwazaja rowniez, ze dwa pokrywajace sie standardy moga prowadzic do pomylek uzytkownikow, zwlaszcza z powodu podobienstwa nazwy ,,Office Open XML" do zarowno ,,OpenDocument", jak i ,,OpenOffice"^[21].

Do przeciwnikow standardu zalicza sie wiele zroznicowanych organizacji i osob indywidualnych, w szczegolnosci spolecznosci wolnego i otwartego oprogramowania, uzytkownicy OpenDocument^[22] i znaczace firmy informatyczne, jak Sun Microsystems, IBM^[23] (wchodzace w sklad Komitetu Technicznego ODF) i Google^[24].

Krytyka OOXML dotyczy przede wszystkim braku otwartosci, niedojrzalosci^[25] oraz naduzyc w procesie standaryzacyjnym^[26].

• Zakres licencjonowania patentow obejmuje tylko obowiazkowe czesci standardu, a nie calosc. W szczegolnosci Umowa o Niepozywaniu dotyczy patentow, ktore ,,sa niezbedne do implementacji obowiazkowych czesci Specyfikacji, ktore sa opisane szczegolowo, a nie tych, do ktorych wystepuja tylko odwolania." Rowniez Open Specification Promise Microsoftu chroni tylko jawnie opisane czesci standardu^[25].
• Open Specification Promise nie jest dostepna w innych jezykach poza angielskim i jest scisle powiazana z anglosaskim systemem prawnym. Nie byla nigdy testowana w sadzie.

Wedlug Microsoftu, analogiczne zatrzezenia mozna wysunac rowniez wobec ODF, przy czym obietnica nieegzekwowania praw patentowych ze strony Sun i IBM jest ograniczona przez klauzule waznosci tak dlugo, jak firmy te biora udzial w pracach nad tym formatem.

• Uzaleznienie od zachowan zdefiniowanych w aplikacji do obslugi waznej funkcjonalnosci, ktora powinna byc udokumentowana w standardzie. Na przyklad tom 4, sekcja 6.1.2.19 definiuje atrybut ,,equationxml" elementu ,,shape" w celu ,,uzupelnienia wzoru matematycznego przy uzyciu skladni Office Open XML Math", jednak ,,wlasciwy format tego atrybutu jest definiowany przez aplikacje"^[21].
• SpreadsheetML przechowuje daty w formacie dziesietnym jako liczbe dni od poczatku roku 1900. Ta funkcja nieprawidlowo traktuje 1900 jako rok przestepny w celu zachowania wstecznej zgodnosci ze starszymi wersjami Microsoft Excel i Lotus 1-2-3^[27]. Z jednej strony uniemozliwia to stosowanie dat wczesniejszych niz nieistniejacy w kalendarzu gregorianskim dzien 1900-02-29, a z drugiej ignoruje ISO 8601 - standard zapisu czasu i daty.
• Wykorzystanie DrawingML i VML zamiast SVG oraz nowego formatu do wzorow matematycznych zamiast MathML. MathML i SVG sa zalecane przez W3C. VML byl rekomendowany jako standard W3C w 1997 roku, ale zostal odrzucony. Microsoft uznaje go za przestarzaly i powinien wystepowac jedynie w plikach skonwertowanych z formatu MS Office WordprocessingML 2003.
• Wewnetrzne niespojnosci i pominiecia. Na przyklad tom 4 sekcja 2.18.4 wymienia style takie jak ,,apples", ,,scaredCat" i ,,heebieJeebies" (tlum. ,,jablka", ,,przestraszonyKot" i ,,mrowienie"), ale nie definiuje jak one wygladaja. Brakuje takich informacji jak wysokosc, szerokosc, glebia koloru i orientacja^[21].
• Niespojny zapis wielkosci procentowych. Tom 4, sekcja 2.18.85 uzywa predefiniowanych symboli (jak ,,pct15" dla 15%) w skokach co 5 lub 2,5 procenta, sekcja 2.15.1.95 uzywa dziesietnej liczby okreslajacej wielkosc procentowa, sekcja 2.18.97 uzywa liczby bedacej jedna piecdziesiata procenta, a sekcja 5.1.12.41 - tysieczna procenta^[21].
• Nieelastyczny format zapisu liczb. Na przyklad tom 4, sekcja 2.18.66 opisuje format liczb stosowany tylko w kilku krajach i zaprzecza zarowno rekomendacji W3C XSLT, jak tez standardowi Unicode ISO 10646^[21].
• Niestandardowe, nieelastyczne nazewnictwo formatow papieru. Przykladowo, tom 4, sekcja 3.3.1.61 definiuje atrybut ,,paperSize", dla ktorego wartosci od 1 do 68 odpowiadaja predefiniowanym standardom arkuszy jak np. A4.^[21]
• Niestandardowe kody jezykow i kolorow^[21].
• Nierozszerzalne maski bitowe w definicji niektorych atrybutow. Na przyklad tom 4, sekcja 2.8.2.16 ,,sig (Supported Unicode Subranges and Code Pages)" opisuje element , wszystkie atrybuty ktorego sa maskami bitowymi^[21].
• Kompatybilnosc ze starszymi wersjami oprogramowania zapewniona przy uzyciu przestarzalych znacznikow. Na przyklad tom 4, sekcja 2.15.3.6: ,,autoSpaceLikeWord95", ,,useWord97LineBreakRules", ,,useWord2002TableStyleRules" i sekcja 2.15.3.31: ,,lineWrapLikeWord6" i ,,suppressTopSpacingWP"^[21]. Te elementy powinny wystapic tylko w dokumentach OOXML skonwertowanych ze starszych wersji Microsoft Office i WordPerfect.
• Bledy w specyfikacji formul arkusza kalkulacyjnego, potwierdzone przez Microsoft^[28].
• Problemy z dostepnoscia wedlug Uniwersytetu Toronto^[29], polegajace na braku powiazania pol formularza z ich etykietami, niezdefiniowanej kolejnosci tabulatora w formularzach i ograniczeniach na uzycie alternatywnego tekstu w opisach obiektow.
• SpreadsheetML cechuje sie duza liczba wewnetrznych zaleznosci, ktore wymagaja wielu zmian w roznych czesciach XML, aby jedynie zmienic zawartosc jednej komorki. Istnieje tez wiele roznych sposobow reprezentacji tych samych semantycznie danych w komorkach^[30].
• Konwencje locale (takie jak separator dziesietny, format daty, zestaw znakow narodowych) sa niespojne. Dla przykladu, dokumenty SpreadsheetML sa wewnetrznie reprezentowane w locale US English, ale warianty fontow, takie jak pogrubienie (,,bold") moga byc okreslone w dowolnym jezyku (np. ,,gras" po francusku), mimo faktu, ze specyfikacja nie zawiera listy rownorzednych pojec w roznych jezykach^[30].

Problemy techniczne i prawne, jak wymienione wyzej byly powodem, dla ktorego organizacja OpenOffice.org w Danii wyslala swoje zastrzezenia wobec ECMA 376 do dunskiej instytucji standaryzacyjnej (Dansk Standard)^[31]. Zastrzezenia zawieraly stwierdzenie, ze ,,w specyfikacji istnieje wiele powaznych bledow, samozaprzeczen, problemow prawnych i zaleznosci od Microsoftu", a takze ,,mozliwosc adaptacji do warunkow kulturowych i jezykowych jest utrudniona i uniemozliwia wspolprace tworcow oprogramowania w celu rozszerzenia". Jak wynikalo z zastrzezen, Ecma 376 nie spelnia warunku stabilnosci niezbednego do standaryzacji ISO.

W czerwcu 2007 Microsoft opublikowal obszerna liste komentarzy z odpowiedziami i wyjasnieniami do czesci zglaszanych zastrzezen^[32]. W grudniu 2007 ECMA poinformowala, ze znaczna czesc zglaszanych zastrzezen i zostanie uwzgledniona w kolejnej propozycji standardyzacjnej zglaszanej do ISO^[33].

Poprawki dokonane przez ECMA powoduja jednak nieuniknione, znaczne roznice miedzy formatem opisanym standardem ISO OOXML a formatem zaimplementowanym w MS Office 2007, powstalym przed dokonaniem jakiegokolwiek publicznie znanego przegladu proponowanego standardu. Nie jest jasne czy w kolejnej wersji MS Office (2010) producent zdecyduje sie obslugiwac wypromowany przez samego siebie standard kosztem utraty wstecznej zgodnosci z MS Office 2007.

W kwietniu 2008 Microsoft opublikowal dodatkowo specyfikacje roznych protokolow majacych zwiazek z przetwarzaniem MSOOXML - m.in. protokolow komunikacyjnych Office SharePoint, starych formatow binarnych (DOC, XLS, PPT) oraz XAML^[34].

Microsoft w kwietniu 2009 roku opublikowal kolejna wersje pakietu SDK do manipulacji dokumentow w formacie OpenXML^[35]. Pakiet ten ma za zadanie ulatwic tworzenie i edycje plikow w formacie OpenXML z poziomu jezyka programowania (np. C#), automatyzujac standardowe operacje jakie zwykle implementowac musza programisci tworzacy aplikacje wykorzystujace ten format.

• OpenXmlDeveloper.org. openxmldeveloper.org. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-02-10)]. (ang.).
• OOXML FAQ (ang.)
• OOXML - poznaj fakty. ooxml.fwioo.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-12-14)]. - strona podsumowujaca proces standaryzacyjny formatu OOXML w Polsce (pol.)

Zrodlo: ,,https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Office_Open_XML&oldid=75349846"

Kategorie:

• Aplikacje XML
• Microsoft Office
• Otwarte standardy
• Standardy informatyczne

Ukryta kategoria:

• Artykuly z propozycjami tlumaczen