Matka

Matka - kobieta, ktora jest rodzicem dziecka.

Matka nazywa sie kobiete, ktora jest zwiazana ze swoimi dziecmi, ktore moga, ale nie musza byc jej biologicznym potomstwem. Zatem w zaleznosci od kontekstu, kobiety moga byc uwazane za matki z racji urodzenia lub wychowywania dziecka, dostarczenia komorki jajowej do zaplodnienia, lub jakiejs ich kombinacji. Sa to warunki umozliwiajace sprecyzowanie pojecia macierzynstwa lub stanu bycia matka. Kobiety, ktore naleza do trzeciej i pierwszej kategorii, zazwyczaj objete sa pojeciami ,,rodzona matka" lub ,,matka biologiczna", niezaleznie od tego, czy dana osoba kontynuuje wychowywanie dziecka. W zwiazku z tym kobieta, ktora spelnia tylko drugi warunek, moze byc uznana za matke adopcyjna, a ta, ktora spelnia tylko pierwszy lub tylko trzeci warunek, za matke zastepcza.

W prawie rodzinnym matka jest wstepna krewna pierwszego stopnia w linii prostej, od ktorego dziecko pochodzi bezposrednio. W genealogii matke i dziecko laczy filiacja, a matke z ojcem laczy koicja.

W jezyku potocznym matka nazywa sie czasem takze tesciowa. Matka wychowujaca dzieci z poprzedniego malzenstwa swego meza to macocha.

Biologiczne macierzynstwo u ludzi, podobnie jak u innych ssakow, nastepuje, gdy samica zachodzi w ciaze po tym, jak komorka jajowa zostanie zaplodniona. Samica moze zajsc w ciaze w wyniku stosunku plciowego po rozpoczeciu owulacji. U dobrze odzywianych dziewczat miesiaczka (pierwszy okres menstruacyjny) zwykle ma miejsce okolo 12. lub 13. roku zycia^[1].

Na ogol plod rozwija sie z zywej zygoty, co prowadzi do powstania zarodka. Ciaza ma miejsce w macicy kobiety az do momentu, gdy plod (zakladajac, ze zostal donoszony do terminu) jest wystarczajaco rozwiniety, by mogl sie urodzic. U ludzi, ciazy trwa zazwyczaj okolo 9 miesiecy, po ktorych kobieta zaczyna rodzic i przynosi na swiat dziecko. Jednak nie zawsze tak jest, poniewaz niektore dzieci rodza sie przedwczesnie, z opoznieniem lub w przypadku wewnatrzmacicznego obumarcia plodu, nie przezywaja ciazy.

Silna emocjonalna wiez matki z dzieckiem (zob. milosc macierzynska), zwiazana m.in. z dzialaniem ukladu nagrody, powstala w wyniku dlugiej ewolucji ssakow (w tym czlowiekowatych). Zapewnia trwalosc rodzin i innych grup spolecznych^[2].

Bezdzietnosc jest stanem nieposiadania dzieci. Bezdzietnosc moze byc znaczaca z perspektywy osobistej, spolecznej lub politycznej. Bezdzietnosc moze byc dobrowolna bezdzietnoscia lub moze byc mimowolna z uwagi na problemy zdrowotne, lub okolicznosci spoleczne.

Slowo ,,matka" moze czesto odnosic sie do kobiety innej niz biologiczny rodzic, zwlaszcza jesli spelnia ona glowna role spoleczna w wychowaniu dziecka. Zazwyczaj jest to albo matka adopcyjna, albo macocha (biologicznie niespokrewniony partner ojca dziecka).

Matka zastepcza to kobieta, ktora rodzi dziecko pochodzace z zaplodnionej komorki jajowej innej kobiety w imieniu pary, ktora nie jest w stanie urodzic dzieci. Tym samym matka zastepcza nosi i rodzi dziecko, ktorego nie jest biologiczna matka. Macierzynstwo zastepcze stalo sie mozliwe dzieki postepowi w technologiach reprodukcyjnych, takich jak zaplodnienie in vitro.

Nie wszystkie kobiety, ktore zachodza w ciaze poprzez zaplodnienie in vitro, sa matkami zastepczymi.

Mozliwosc macierzynstwa dla lesbijek i kobiet biseksualnych w zwiazkach homoseksualnych (lub dla kobiet bez partnera) wzrosla w ciagu ostatnich kilku dekad^[kiedy?] ze wzgledu na rozwoj technologiczny. Wspolczesne rodzicielstwo lesbijek (termin, ktory nieco wymazuje kwestie biseksualizmu) zaczelo sie od kobiet bedacych w zwiazkach heteroseksualnych, ktore pozniej identyfikowaly sie jako lesbijki lub biseksualistki, jako ze zmieniajace sie postawy dawaly wieksza akceptacje dla zwiazkow nieheteroseksualnych. Innym sposobem na to, aby kobiety te staly sie matkami, jest adopcja lub rodzicielstwo zastepcze. Alternatywa jest rowniez mozliwosc samodzielnego zaplodnienia i klinicznie wspomaganego zaplodnienia od dawcy, czyli formy sztucznego zaplodnienia. Wraz z rozwojem technologii rozrodczosci, wiecej kobiet, ktore nie pozostaja w zwiazkach heteroseksualnych, stalo sie matkami poprzez zaplodnienie in vitro^[3][4].

• Macierzynstwo

• Uniwersalny szablon cytowania - brak strony
• Artykuly z wyrazeniami zwodniczymi od 2019-11
• Uklad wielokolumnowy - 2 kolumny