Apollo 15

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Apollo 15

Dane misji
Indeks COSPAR	1971-063A
Zaangazowani	Stany Zjednoczone
Oznaczenie kodowe	CSM:Endeavour LM:Falcon
Pojazd
Statek kosmiczny	Apollo
Rakieta nosna	Saturn V
Zaloga
Od lewej: David Scott, Alfred Worden i James Irwin
Dowodca	David R. Scott
Zaloga	Alfred M. Worden, James B. Irwin
Start
Miejsce startu	Centrum Kosmiczne Johna F. Kennedy'ego, USA
Poczatek misji	26 lipca 1971 13:34 GMT
Misja ksiezycowa
Ladowanie na Ksiezycu	30 lipca 1971 22:16 GMT, okolice szczeliny Hadleya
Pobyt na Ksiezycu	2 dni 18 godz. 54 min 53 sek.
Masa probek	77 kg
Liczba orbit ksiezycowych	74
Czas na orbicie ksiezycowej	6 dni 1 godz. 12 min 41 sek.
Ladowanie
Miejsce ladowania	Ocean Spokojny
Ladowanie	7 sierpnia 1971
Czas trwania misji	12 dni 7 godz. 11 min 53 sek.
Program Apollo
Multimedia w Wikimedia Commons

Apollo 15 - misja zalogowa w ramach programu Apollo; czwarta misja, podczas ktorej astronauci wyladowali 30 lipca 1971 roku na powierzchni Ksiezyca. W czasie wyprawy zebrano 77 kg probek gruntu ksiezycowego. Astronauci podczas wyjsc na powierzchnie Ksiezyca przebywali poza ladownikiem LM ponad 18 godzin. Scott i Irwin poruszajac sie po Ksiezycu po raz pierwszy uzyli specjalnie skonstruowanego dla potrzeb misji Apollo pojazdu LRV. Przebyli odleglosc ponad 27,9 km. Podczas misji umiescili rowniez miniaturowa rzezbe pt. Polegly astronauta na powierzchni Ksiezyca.
Po sukcesie Apollo 14 podjeto smiala decyzje, by w trakcie ostatnich trzech misji Apollo wykorzystac do ostatnich granic mozliwosci rakiety Saturn V. Po zmniejszeniu rezerwy paliwowej rakiety nosnej i nieznacznym obnizeniu orbity parkingowej, do Apollo 15 wtloczono dwie dodatkowe tony wyposazenia, modyfikujac jednoczesnie silniki F-1, by wycisnac z nich tyle mocy, ile sie tylko da. Masa dodatkowego ladunku byla wyliczona dokladnie, niemal co do grama. Lunar Rover zostal umieszczony w stopniu ladujacym LM.

zrodlo^[1]

• Statek kosmiczny: CSM-112 "Endeavour", LM-10 "Falcon"
• Rakieta nosna: SA-510
• Stanowisko startowe: 39A
• Start: 26 lipca 1971, 13:34:00 GMT
• Azymut startu: 80,1deg
• Orbita okoloziemska: 169,5 km x 165,9 km
• Orbita okoloksiezycowa:
  • Orbita poczatkowa: 315 km x 106,9 km
  • Orbita podejscia do ladowania: 108,3 km x 17,8 km
  • Orbita podejscia do ladowania (poprawiona): 111,7 km x 16,3 km
  • Orbita kolowa (CSM): 120,8 km x 101,5 km
• Wspolrzedne miejsca ladowania: 26,132degN, 3,634degE
• Ladowanie na Ksiezycu: 30 lipca 1971, 22:16:29 GMT
• Start z powierzchni Ksiezyca: 2 sierpnia 1971, 17:11:23 GMT
• Orbita postartowa LM: 78,7 km x 16,7 km
• Orbita koncowa (po dokowaniu LM i CSM): 119,3 km x 71,7 km
• Czas trwania misji: 295 godz. 11 min. 53 s.
• Wodowanie: 7 sierpnia 1971, 20:45:53 GMT

• Uderzenie S-IVB/IU w powierzchnie Ksiezyca: 29 lipca 1971, 20:58:43 GMT
• Wspolrzedna miejsca upadku S-IVB/IU: 1,51degS, 11,81degW
• Predkosc S-IVB/IU podczas uderzenia: 2580m/s
• Masa S-IVB/IU podczas uderzenia: 14 007 kg
• Uderzenie stopnia startowego LM w powierzchnie Ksiezyca: 3 sierpnia 1971, 17:03:37 GMT
• Wspolrzedne miejsca upadku stopnia startowego LM: 26,36degN, 0,25degE
• Predkosc stopnia startowego LM podczas uderzenia: 1700 m/s
• Kat upadku stopnia startowego LM: 3,2deg
• Masa stopnia startowego LM podczas uderzenia: 2385 kg
• Umieszczenie subsatelity na orbicie okoloksiezycowej: 4 sierpnia 1971, 20:13:29 GMT. Orbita: 141,3 km x 102,0 km, nachylenie 28,72deg
• Masa startowa rakiety i statku kosmicznego: 2 945 817 kg
• Masa umieszczona na orbicie okoloziemskiej: 140 310 kg
• Masa umieszczona na orbicie okoloksiezycowej: 34 622 kg^[1]

zrodlo^[1]

Czas dostarczenia elementow do KSC:

• CSM: styczen 1971
• LM: listopad 1970
• LRV: marzec 1971

• Pierwszy stopien (S-IC): lipiec 1970
• Drugi stopien (S-II): maj 1970
• Trzeci stopien (S-IVB): czerwiec 1970
• Instrument Unit (UI): czerwiec 1970

zrodlo^[1]

• Przeprowadzenie badan i pobranie probek gruntu w rejonie ksiezycowych Apeninow i Rima Hadley (Szczeliny Hadleya).
• Ustawienie instrumentow ALSEP i innej aparatury naukowej.
• Ocena efektywnosci wyposazenia podczas dlugotrwalego pobytu astronautow poza ladownikiem, pokonywania duzych odleglosci i przy rozszerzonym zakresie prac na powierzchni Ksiezyca.
• Wykonanie eksperymentow w trakcie lotu i fotografowanie powierzchni Ksiezyca z orbity okoloksiezycowej.

zrodlo^[1]

Odliczanie przed startem i sam start mial wyjatkowo plynny przebieg. Zgodnie z planem wykonano umieszczenie Apollo 15 na trajektorii lotu w kierunku Ksiezyca (TLI), separacje statku i dokowanie z ladownikiem. Niedlugo pozniej astronauci przeprowadzili oddzielenie czlonu S-IVB/IU, ktory skierowano na kurs kolizyjny z Ksiezycem. Uderzenie mialo miejsce 183 km na polnocny wschod od miejsca ladowania Apollo 14 i 356 km na polnocny wschod od miejsca ladowania Apollo 12. Powstale wstrzasy dostarczyly informacji o strukturze Ksiezyca do glebokosci 50-100 km. Uderzenia trzeciego stopnia podczas poprzednich misji umozliwily sondowanie jedynie na glebokosc 30 km.

Wkrotce po dokowaniu instrumenty pokladowe wykryly zwarcie w instalacji systemu sterowania silnikiem SPS. Opracowana zmodyfikowana procedura odpalenia silnika SPS, przetestowana w czasie drugiej korekty trajektorii, pozwolila na kontynuowanie misji. Pokrywa wneki SIM zostala odrzucona na 4,5 godziny przed wejsciem na orbite okoloksiezycowa i instrumenty SIM zostaly uruchomione. Po dalszych dwoch godzinach statek wykonal manewr wejscia na orbite podejscia do ladowania. Ze wzgledu na duze nachylenie orbity do rownika, tor lotu statku przebiegal nad najsilniejszymi ksiezycowymi maskonami. Spowodowalo to znacznie szybsza od zakladanej degradacje orbity. Poprawka wykonana silnikami RCS statku Apollo zmienila wysokosc orbity z 108,3 km x 17,8 km na 111,7 km x 16,3 km. W wyniku drobnych problemow technicznych separacja Apollo i ladownika odbyla sie z 25 minutowym opoznieniem na wysokosci zaledwie szesnastu kilometrow nad powierzchnia Ksiezyca. Separacja nastapila w setnej godzinie czasu misji, a cztery godziny pozniej dowodca zaczal podejscie do ladowania. Po 12 minutach i 20 sekundach Falcon miekko osiadl na powierzchni^[1]. W trakcie schodzenia musieli wytezac wzrok, aby odszukac charakterystyczne punkty. Specyficzne struktury w krajobrazie Ksiezyca sa w tym rejonie mniej ostro zarysowane, niz przypuszczano. Kilka razy zmieniali miejsce ladowania, sterujac ladownikiem w taki sposob, aby trzymac sie blisko polnocnej krawedzi jedynej struktury, jaka rozpoznawali - Rima Hadley, szerokiej szczeliny kanionu, oddalonej o jedenascie kilometrow od wysokiego na 5400 metrow szczytu Mons Hadley. Ostatnie osiemdziesiat metrow przelecieli prawie na slepo, w tumanach ksiezycowego pylu. Modul LM, opadajac, pokonal ostatni metr i zaczal przechylac sie do tylu i na swoja prawa strone. Okazalo sie, ze dwie podpory zaglebily sie w gruncie tuz przy krawedzi nieduzego krateru^[2].

Po rozdzieleniu Apollo przeszedl na orbite o parametrach 120,8 x 101,5 km. Po ladowaniu, obserwacje dowodcy misji oraz obserwacje z pokladu Apollo pozwolily na dokladne okreslenie polozenia LM. Znajdowal sie 550 m na polnocny wschod od planowanego miejsca ladowania. Po wykonaniu zadan przewidzianych w planie misji Falcon uniosl sie z powierzchni Ksiezyca i polaczyl na orbicie ze statkiem Endeavour. Dzieki energii z akumulatorow lazika, po raz pierwszy mozliwa byla telewizyjna transmisja startu ladownika^[1].

Niemniej wazne od prac przeprowadzonych na powierzchni Ksiezyca byly eksperymenty przeprowadzone przez pilota modulu dowodzenia na orbicie. Worden wykonal wazne badania i obserwacje naukowe. Statek Apollo 15 zostal wyposazony w aparature, ktorej masa wynosila 476 kg. W poprzedniej wyprawie masa urzadzen badawczych byla czterokrotnie mniejsza i wynosila 113,4 kg. W sklad tej aparatury wchodzily przyrzady do badania promieniowania gruntu ksiezycowego odznaczajacego sie znaczna energia. Na wysiegniku znajdowal sie spektrometr gamma przeznaczony do pomiarow w zakresie 0,1-10 MeV. Spektrometr rentgenowski sluzyl do badan fluorescencji powierzchni Ksiezyca w tym zakresie widma. Inny spektrometr, wyposazony w detektory krzemowe, rejestrowal czastki alfa o energiach od 4,7 9,3 MeV. Przyrzady te umozliwialy identyfikacje pewnych pierwiastkow wystepujacych na Ksiezycu i okreslenie pewnych ogolnych cech materialow tworzacych jego skorupe. Kolejny przyrzad to spektrometr masowy, znajdujacy sie na wysiegniku o dlugosci 6,3 m, badal skladniki osrodka okoloksiezycowego. Natomiast uklad kamer wysokiej klasy sluzyl do uzyskania fotografii, ktore pozwalaly wykonac dokladne mapy powierzchni Ksiezyca. Fotografie objely obszar okolo trzech mln km2, co stanowilo osiem procentow powierzchni. Kamera panoramiczna o ogniskowej 600 mm zawierala film o szerokosci 12,5 cm i dlugosci 2000 m. Zawieral on 1650 klatek. Jedna klatka obejmowala obszar o powierzchni 27 x 342 km. Fotografie odznaczaly sie duza rozdzielczoscia - rzedu 1 m. kamera kartograficzna miala ogniskowa 75 mm. Film mial szerokosc 12,5 cm, lecz dlugosc tylko 560 m i zawieral 3600 klatek, obejmujacych kazda pole 167 x 167 km. Zdolnosc rozdzielcza wynosila okolo 20 metrow. Jednoczesnie z kamera kartograficzna uruchamiano kamere gwiazdowa, ustawiona pod katem 96deg do osi optycznej. na filmie o szerokosci 35 mm byly utrwalane fotografie gwiazd stanowiacych punkt odniesienia przy precyzyjnym ustalaniu polozen poszczegolnych punktow na powierzchni Ksiezyca. Potrzebna znajomosc odleglosci kamery od powierzchni umozliwialy pomiary wykonane przy uzyciu precyzyjnego wysokosciomierza laserowego^[3]. Dzieki spektrometrowi promieniowania gamma wykryto wyzszy poziom promieniowania na odwrotnej stronie Ksiezyca, a takze ustalono, ze srednie poziom ten jest nizszy niz w przypadku probek pobranych w rejonie Fra Mauro. Spektrometr rentgenowski pozwolil ustalic, ze na terenach wyzynnych wystepuja duze ilosci glinu, szczegolnie na odwrotnej stronie Ksiezyca, podczas gdy morza sa bogate w magnez. Badania wykonane przy uzyciu spektrometru czastek alfa wykazaly, ze wspolczynnik dyfuzji radonu na Ksiezycu jest o trzy rzedy wielkosci mniejszy niz na Ziemi. Stereometryczna kamera wykonala duza liczbe zdjec wysokiej rozdzielczosci, ktora zajela okolo 2000 m klisz, natomiast kamera mapujaca zuzyla prawie 1400 m filmu. Wysokosciomierz laserowy podczas 26. okrazenia zaczal sprawiac klopoty, a w czasie 38. okrazenia przestal dzialac^[1]. Worden dokonal tez interesujacych obserwacji wizualnych, zwiazanych z uksztaltowaniem terenu, a takze z potencjalnymi miejscami ladowania. Obserwacje te pozwolily na uscislenie miejsca ladowania kolejnej ekspedycji. Apollo krazyl wokol Ksiezyca przez pelnych szesc dob ziemskich. Juz po powrocie Scotta i Irvina, zaledwie na godzine przed odlotem, wyrzucono z niego malego satelite^[3]. Subsatelita zostal umieszczony na orbicie o parametrach 141, x 102,0 km, dzieki czemu mial funkcjonowac co najmniej przez rok. Detektory subsatelity pozwolily miedzy innymi wykryc nieznany wczesniej maskon na wschodnim skraju tarczy Ksiezyca. Zebrane dane pokazaly rowniez, ze maskony nie sa identyczne i roznia sie natezeniem pola grawitacyjnego.

W drodze powrotnej CMP Worden wykonal 39-minutowy spacer. W trakcie powrotu wykonano jedna korekte trajektorii. Separacja CM i SM oraz wyjscie kapsuly w atmosfere nastapily zgodnie z planem, jednak ze wzgledu na awarie jednego z glownych spadochronow wodowanie bylo nieco ,,twardsze". Apollo 15 wodowal w odleglosci okolo 1,9 km od wyznaczonego punktu, 530 km na polnoc od Hawajow i 9 km od okretu ratowniczego.

zrodlo^[1]

• Pobranie probki awaryjnej gruntu ksiezycowego.
• Pobranie probek gruntu i wykonanie ich pelnej dokumentacji.
• Ustawienie aparatury naukowej ALSEP.
• Ustawienie odblysnika dalmierza laserowego.
• Pobranie probek rdzeniowych gruntu.
• Przeprowadzenie badan geologicznych.
• Wykonanie badan wlasciwosci mechanicznych i fizycznych gruntu ksiezycowego.
• Badanie skladu chemicznego i skladu izotopowego wiatru slonecznego.
• Ocena efektywnosci LRV.
• Ocena funkcjonowania ulepszonych skafandrow kosmicznych.
• Ocena wplywu pracy silnika DPS na powierzchnie Ksiezyca.

zrodlo^[1]

• Pomiar promieniowania gamma powierzchni Ksiezyca.
• Pomiar fluorescencji rentgenowskiej powierzchni Ksiezyca.
• Pomiar emisji czastek alfa przez powierzchnie Ksiezyca.
• Fotografowanie powierzchni Ksiezyca z orbity okoloksiezycowej.
• Pomiar odleglosci statku Apollo od powierzchni Ksiezyca za pomoca wysokosciomierza laserowego.
• Pomiar koncentracji czastek gazow wokol Ksiezyca.
• Umieszczenie na orbicie okoloksiezycowej subsatelity.
• Dopplerowskie badanie pola grawitacyjnego Ksiezyca.
• Radarowe badanie powierzchni Ksiezyca (CMS i LM).
• Fotografowanie Ziemi i Ksiezyca w ultrafiolecie.
• Fotografowanie wybranych obiektow na powierzchni Ksiezyca i obiektow astronomicznych.
• Obserwacje wizualne powierzchni Ksiezyca z orbity okoloksiezycowej.
• Ocena funkcjonowania mechanizmu odrzucania pokrywy instrumentow SIM (Scientific Instrument Module).
• Uzyskanie danych o temperaturze instrumentow SIM (SIM-bateria instrumentow naukowych zainstalowanych w module silnikowym).
• Inspekcja instrumentow SIM podczas EVA.

Zamiarem naukowcow bylo uzyskanie w ciagu jednej misji probek gruntu z obszarow basenu morskiego, gor i szczeliny przypominajacej kanion^[4].

• EVA-1 (Scott i Irwin): 31 lipca 1971 - 6 godzin 32 minuty i 42 sekundy. Pierwsze wyjscie z ladownika bylo poprzedzone 33-minutowym rekonesansem Scotta, ktory stanal w otwartym gornym wlazie LM (Standup Extravehicular Activity - SEVA), dzieki czemu astronauci zorientowali sie w topografii terenu^[1]. Tak jak w czasie poprzednich misji astronauci rozwiesili na czas pobytu na Ksiezycu folie aluminiowa do wychwytywania czastek wiatru slonecznego. O godzinie 9.54 czasu wschodnioamerykanskiego astronauci przystapili do wyladunku lazika. Okazalo sie, ze nie dziala system sterowania kol przednich. W zwiazku z tym astronauci postanowili sterowac tylnymi kolami. Po rozlozeniu LRV astronauci wyruszyli w kierunku ksiezycowych Apeninow. Przebyli okolo 5 km i zrobili pierwszy postoj, podczas ktorego wykonali zdjecia okolicy i zebrali probki gruntu. Obraz pracujacych astronautow przekazywala zainstalowana na laziku kamera telewizyjna. Podczas drugiego postoju za jej posrednictwem astronauci przekazali na Ziemie spektakularny widok Szczeliny Hadleya. Nastepnie wrocili w poblize LM, gdzie rozstawili ALSEP. Podczas tego spaceru umiescili na glebokosci 150 cm pod powierzchnia tylko jeden z czujnikow instrumentu HFE. Kolejny zainstalowali podczas drugiego EVA. Wywiercenie otworu, gdzie mial byc umieszczony czujnik okazalo sie trudne, gdyz w wybranym miejscu grunt okazal sie zbyt twardy dla zasilanej z akumulatora wiertarki ALDS (Apollo Lunar Surfice Dril). Poza tym ustawili nowy, 300-komorkowy odblysnik laserowy, ktory okazal sie latwiejszy w obsludze niz poprzedni, 100-komorkowy. Spacer zostal nieznacznie skrocony, ze wzgledu na zbyt szybkie zuzywanie tlenu przez Scotta. Z szescioma workami probek i skal zaloga powrocila do ladownika^[1][4].

• EVA-2 (Scott i Irwin): 1 sierpnia 1971 - 7 godzin 12 minut i 14 sekund. Po szesnastu godzinach wypoczynku ponownie wyszli na zewnatrz. Niespodziewanie okazalo sie, ze uklad sterowania przednich kol zaczal normalnie dzialac. Celem tego spaceru stalo sie podnoze Apeninow^[4] by zbadac grupe kraterow South Cluster, a pozniej staneli u podnoza wysokiej na trzy kilometry gory Mons Hadley Delta. Tam w miejscu nazwanym Station 7, Scott pobral probke skaly, w ktorej znaleziono mineral - anortozyt. Pozniej skale te nazwano kamieniem Genesis. Po powrocie do ladownika astronauci spedzili czternascie godzin na odpoczynku. W trakcie drugiego EVA astronauci przebyli 12,4 km. Maksymalna predkosc pojazdu ksiezycowego wynosila 12-13 km/h. LRV doskonale sprawdzil sie w trudnych warunkach ksiezycowych. Astronauci pobrali probki u podnoza gor, a nastepnie w pobliskim kraterze^[1].

• EVA-3 (Scott i Irwin): 2 sierpnia 1971 - 4 godziny 49 minut i 50 sekund. Po drugim spacerze Scott i Irwin rozpoczeli ostatnie dwadziescia cztery godziny na powierzchni Ksiezyca. Zaczeli od trwajacego szesc i pol godziny snu. Po przebudzeniu rozpoczeli przygotowania do ostatniego spaceru. Aby dac astronautom rozsadna ilosc czasu na wykonanie zaplanowanych zadan kontrolerzy zmniejszyli czas przeznaczony na poszczegolne czynnosci. Pietnascie minut urwano z czasu przeznaczonego na sen, kolejny kwadrans z posilku. O dwadziescia piec minut skrocono przygotowania LM do startu z Ksiezyca. Dzieki temu wygospodarowano cztery i pol godziny na EVA i planowany moment startu pozostal niezmieniony^[2]. Tym razem trasa spaceru wiodla w kierunku skraju Szczeliny Hadleya, tym razem jadac 1800 metrow na zachod od LM. Po drodze zatrzymali sie przy aparaturze ALSEP. Czynnosci wykonywane w trakcie EVA polegaly tak jak poprzednio na pobieraniu probek i dokumentacji fotograficznej. Wykonali odwiert geologiczny i uzyskali probe rdzeniowa o dlugosci 2,4 m, zawierajaca 58. dobrze widocznych warstw gruntu i skal. Astronauci probowali zejsc niezbyt stromym zboczem szczeliny, lecz slaba przyczepnosc gruntu i obecnosc pylu w polaczeniu ze zmniejszonym tarciem utrudnialy utrzymywanie rownowagi. Dlatego tez opuszczenie sie na dno Szczeliny Hadleya, nie bylo mozliwe. Na zakonczenie EVA ustawili LRV w pozycji by kamera mogla przekazac telewizyjny obraz startu LM. Pod koniec tego spaceru astronauci mieli przed odlotem do wykonania jeszcze jedno, smutne zadanie. Zostawili na Ksiezycu plakietke z nazwiskami trzech rosyjskich kosmonautow z Sojuza 11, dodajac je do listy zawierajacej nazwiska astronautow Apollo 1, kosmonaute Sojuza 1 i wielu innych, ktorzy stracili zycie w zwiazku z podbojem kosmosu^[2]. Po powrocie do ladownika przygotowali sie do startu, ktory nastapil trzy i pol godziny pozniej.
  Pojazd poruszal sie ze srednia predkoscia 9,2 km/h i spedzil w ruchu trzy godziny. Zuzycie energii bylo o polowe mniejsze od zalozonego.

Lacznie spacery ksiezycowe trwaly 18 godzin 34 minuty i 46 sekund. Astronauci zebrali w sumie 70 probek o masie 77,3 kg. Wykonali mnostwo fotografii, wsrod ktorych znalazly sie zdjecia Szczeliny Hadleya^[1][3]. W czasie trzech spacerow astronauci przebyli dystans 27,9 km. Dla porownania - przemieszczajacym sie pieszo czlonkom trzech poprzednich misji udalo sie przebyc nastepujace odleglosci: Apollo 11 - 0,6 km, Apollo 12 - 1,4 km i Apollo 14 - 4,2 km. System nawigacyjny pojazdu okazal sie bardzo dokladny i niezawodny. Dokladnosc systemu zostala oceniona na okolo 100 m - odleglosc, o jaka roznil sie punkt powrotu wskazanego przez urzadzenia nawigacyjne. Astronauci stwierdzili, ze moga precyzyjnie lokalizowac polozenie ladownika na podstawie obliczonych przez system nawigacyjny odleglosci od znanych kraterow^[4].

• EVA-4 (Worden): 5 sierpnia 1971 - 39 minut i 7 sekund. Podczas powrotu na Ziemie, pilot modulu dowodzenia stal sie pierwszym czlowiekiem, ktory wykonal spacer kosmiczny (EVA) w dalekiej przestrzeni kosmicznej (poza niska orbita okoloziemska). Jego wyjscie na zewnatrz statku mialo na celu odzyskanie filmow z umieszczonego w module silnikowym statku zestawu instrumentow naukowych SIM. Dokonal takze inspekcji instrumentow SIM i probowal ustalic (bez powodzenia) przyczyny awarii mechanizmu wysuwania kamery mapujacej i spektrometru masowego. Tym samym Worden stal sie pierwsza osoba, ktora ogladala jednoczesnie niczym niezasloniety caly Ksiezyc i cala Ziemie.

• dowodca: David R. Scott CDR (dowodca)
• pilot modulu dowodzenia: Alfred M. Worden CMP (pilot modulu dowodzenia)
• pilot modulu ksiezycowego: James B. Irwin LMP (pilot modulu ksiezycowego)

• dowodca: Richard F. Gordon
• pilot modulu dowodzenia: Vance D. Brand
• pilot modulu ksiezycowego: Harrison H. Schmitt

• Joseph P. Allen
• Robert A. Parker
• Karl G. Henize

zrodlo^[1]

• Miejsce wodowania: Srodkowy Pacyfik, 26deg08'N, 158deg08'W
• Pozycja: stabilna I (wierzcholkiem do gory)
• Okret ratowniczy: USS Okinawa (LPH-3)
• Podjecie zalogi: 7 sierpnia 1971, 21:25 GMT
• Podjecie statku: 7 sierpnia 1971, 22:20 GMT

zrodlo^[1]

1. . Po raz pierwszy w programie Apollo zastosowano orbite parkingowa o wysokosci 167 km.
2. . Nowa ekonomiczna trajektoria lotu na Ksiezyc.
3. . Pierwsze wykorzystanie zestawu instrumentow naukowych SIM.
4. . Najwiekszy dotychczas ladunek umieszczony na orbicie okoloksiezycowej (34 622 kg).
5. . Najwyzsze nachylenie orbity okoloksiezycowej podczas misji zalogowej (28,9deg).
6. . Pierwsze ladowanie LM po stromej trajektorii o nachyleniu 25deg.
7. . Pierwsza SEVA na powierzchni Ksiezyca.
8. . Utworzenie wraz z zestawami ALSEP z poprzednich misji sieci czujnikow (sejsmometrow i odblysnikow laserowych).
9. . Pierwsze uzycie statku Apollo, ladownika LM i skafandrow o przedluzonym czasie dzialania.
10. . Pierwsze uzycie LRV oraz jego urzadzen nawigacyjnych.
11. . Najdluzszy dotychczasowy calkowity czas pracy astronautow poza ladownikiem (18 godz. 35 min.).
12. . Najwieksza dotychczas calkowita odleglosc przebyta przez astronautow na Ksiezycu (28,0 km).
13. . Najwieksza dotychczas masa probek gruntu dostarczona na Ziemie (77,3 kg).
14. . Najglebsza dotychczasowa probka rdzeniowa (2,3 m).
15. . Pierwsza eksploracja gorzystych rejonow Ksiezyca.
16. . Pierwsza transmisja telewizyjna startu LM z Ksiezyca.
17. . Pierwszy subsatelita umieszczony na orbicie okoloksiezycowej.
18. . Najdluzszy dotychczasowy pobyt statku Apollo na orbicie okoloksiezycowej (74 okrazenia).
19. . Pierwsze EVA w dalekiej przestrzeni kosmicznej (wyjscie ze statku Apollo).
20. . Pierwsze zdjecia i transmisja telewizyjna z pokladu statku kosmicznego, ukazujaca przebieg zacmienia Ksiezyca.
21. . Pierwsza misja ksiezycowa, po ktorej astronauci nie przechodzili kwarantanny.

Wyprawa zabrala ponad dwukrotnie wiecej wyposazenia niz poprzednia. Na Ksiezyc przywieziono aparature badawcza o lacznej masie 544 kg. Astronauci dysponowali skafandrami nowego typu, umozliwiajacymi swobodniejsze poruszanie sie i zginanie. Ich uklady zyciodajne pozwalaly na dluzszy pobyt poza ladownikiem. Dzieki temu trzykrotnie wychodzili na powierzchnie^[3].

• Dave Scott w ramach pokazu upuscil na powierzchnie Ksiezyca mlotek i ptasie pioro, demonstrujac, ze przy braku oporu powietrza wszystkie przedmioty spadaja z takim samym przyspieszeniem^[1].
• Zaloga Apollo 15 nazwala swoj statek na czesc okretu dowodzonego przez kapitana Jamesa Cooke'a. Tamten statek HMS Endeavour odbyl w 1768 roku podroz z Anglii na Tahiti, aby umozliwic dokonanie obserwacji przejscia planety Wenus przed tarcza sloneczna. Modul LM nazwano ,,Falcon" (,,Sokol") na czesc maskotki personelu latajacego sil powietrznych^[2].
  Poza tym ,,Endeavour" oznacza wysilek, dazenie,staranie.
• Pierwsza misja ksiezycowa, po ktorej astronauci nie przechodzili kwarantanny.
• Szkolenia astronautow przez instruktorow geologii odbywaly sie po calym globie, poczawszy od wulkanicznych obszarow Islandii, przez Wielki Kanion, gory w Nowym Meksyku, po kratery na Hawajach^[2].

• Encyclopedia Astronautica (ang.)
• Apollo 15 w National Space Science Data Center (ang.)

Zrodlo: ,,https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Apollo_15&oldid=78710355"

Kategorie:

• Program Apollo
• 1971 w Stanach Zjednoczonych
• Zalogowe loty kosmiczne w 1971