Hoplit

Hoplit (/'haplaIts/ HOP-lytes;^[1][2][3] Grekce: oplitai Grekce telaffuz: [hopli:tai]) Antik Yunanistan'da, MO 8. yuzyilda ortaya cikan agir piyade sinifindan savascilara verilen addir. Hoplit Yunanca oplites "oplon" kelimesinden turemistir.

Hoplitler seckin ve zirhli Yunan mizrakli piyadeleridir. Mizrakli piyadelerle ayni avantaj ve dezavantajlara sahip olmakla birlikte savunma kabiliyetleri daha gucludur. Fakat zirhlari ve almalari gereken pozisyon nedeniyle savas sirasinda Mizrakli Piyadelerden cok daha yavas hareket ederler.

Falanks duzeninde (yanasik duzen) savasmak uzere silahlanmis olan Hoplitler, dizlik, gogus zirhi ve tolga kusanirlardi. Her uc zirh da bir ya da iki kat manda derisinden veya tunctan yapilirdi. Hoplitler, omuzlarina astiklari genis, yuvarlak bir kalkan, tunc temrenli uzun bir kargi (3,5-4 metre) ve omuza asilan bir tunc kilicla silahlanmistir.

Daha sonralari, deriyi at idrariyla sertlestirme teknigi uygulanmistir.

Her hoplit kendi techizatini sagliyordu. Bu nedenle, sadece bu tur silahlari satin alabilecek durumda olanlar hoplit olarak savasabiliyordu. Roma Cumhuriyeti ordusunda oldugu gibi, piyadelerin buyuk cogunlugunu orta sinifltan olusuyordu. Techizat standartlastirilmamisti, ancak zaman icinde ve sehir devletleri arasinda genel tasarimlarda suphesiz egilimler mevcuttu. Hoplitlerin zirhlari kisiye ozeldi, kalkanlar aile veya klan amblemleriyle suslenmisti, ancak daha sonraki yillarda bunlar sehir devletlerinin sembolleri veya monogramlariyla degistirilmistir. Techizat, uretimi pahali oldugu icin aile icinde nesilden nesile aktarilabiliyordu.

Hoplit ordusu agir piyadelerden olusmaktaydi. Zirhlari, diger adiyla panopli, bazen maddi durumu elverisli olanlar icin tamamen bronzdan yapiliyor ve yaklasik 32 kilogram (70 lb) agirliginda oluyordu. gunumuzde linothorax olarak bilinen keten zirh daha yaygindi cunku uygun fiyatli ve yeterli koruma sagliyordu. Ortalama ciftci-koylu hoplit herhangi bir zirhi satin alamazdi ve genellikle sadece bir kalkan, bir mizrak ve belki de bir migferin yani sira ikincil bir silah tasirdi. Daha zengin ust sinif hoplitler genellikle can veya kasli bronz bir zirh, yanak plakali bronz bir migferin yani sira dizlik ve diger zirhlari da tasirlardi. Kullanilan migferlerin tasarimi zaman icinde degismistir. Korint migferi ilk basta standartlastirilmis ve basarili bir tasarimdi. Daha sonraki varyantlar arasinda Korint migferinin hafifletilmis bir versiyonu olan Kalkidya migferi ve daha sonraki hoplitler tarafindan giyilen basit Pilos migferi yer aliyordu. Migfer genellikle bir, bazen daha fazla at kilindan yapilmis tepecikler ve/veya bronz hayvan boynuzlari ve kulaklariyla suslenirdi. Migferler genellikle boyanirdi. Trakya migferinin korumayi daha da artirmak icin buyuk bir vizoru vardi. Daha sonraki donemlerde, daha dayanikli ve uretimi daha ucuz oldugu icin linotoraks da kullanilmistir. Ketenin kalinligi 05-santimetre (2,0 in) idi.

Hoplitlerin aksine, diger cagdas piyadeler (ornegin Persler) nispeten hafif zirhlar, hasir kalkanlar giyer ve daha kisa mizraklar, cirit ve yaylarla silahlanirlardi. En unlusu, zirh giymeyen ve hafif bir kalkan, cirit ve kisa bir kilicla silahlanan hafif zirhli birlikler olan peltastislerdir. Atinali general Ifikratis, parali asker ordusu icin yeni bir zirh ve silah turu gelistirmistir; bu turde hafif keten zirhlar, daha kucuk kalkanlar ve daha uzun mizraklar bulunurken, Peltastlarini daha buyuk kalkanlar, migferler ve daha uzun bir mizrakla donatarak hoplitlere karsi kendilerini daha kolay savunmalarini saglamistir. Bu yeni ordu turunu kullanarak, MO 391'de Lechaeum Muharebesi'nde bir Sparta kuvvetini yenmistir. Yukarida aciklanan silah ve zirhlar, hoplitler icin en yaygin olanlardir.

Hoplitler, capi 80 ve 100 santimetre (31 ve 39 inc) arasinda ve agirligi 65 ve 8 kg (143 ve 18 lb) arasinda degisen, aspis (bazen yanlislikla hoplon olarak da adlandirilir) adi verilen buyuk, icbukey bir kalkan tasirlardi.^[4][5] Kalkanin olcusu, kismen omuzda desteklenmesine olanak taniyan sekli sayesinde buyuk olmustur. Kalkan uc katmandan olusuyordu: orta katman kalin ahsaptan, dusmana bakan dis katman bronzdan ve kalkanin ic kismi deriden yapilmisti. Kalkanin devrim niteligindeki kismi ise tutma yeriydi. Argive tutma yeri olarak bilinen bu tutma yeri, sapi kalkanin kenarina yerlestiriyor ve merkezde (on kol icin) deri bir baglama ile destekleniyordu. Bu iki temas noktasi, kalkanin darbe aldiktan sonra yana dogru sallanma olasiligini ortadan kaldiriyor ve sonuc olarak askerler nadiren kalkanlarini kaybediyorlardi. Bu, hoplit askerine kalkanla daha fazla hareket kabiliyeti saglamanin yani sira, saldiri yeteneklerinden yararlanma ve falanksi daha iyi destekleme olanagi da veriyordu. Ileriye dogru itmek icin tasarlanan buyuk kalkanlar, hoplitler icin en onemli ekipmandi.^[6]

Kullanilan baslica saldiri silahi, doru veya dori adi verilen, 2,5-4,5-metre (8,2-14,8 ft) uzunlugunda ve 2,5-santimetre (1 in) capinda bir mizrakti. Sag elle tutulur, sol el ise hoplitin kalkanini tutardi. Askerler genellikle dusmana yaklasirken mizraklarini avuc ici asagida tutarlardi, ancak yakin temasa gectiklerinde, vurmaya hazir bir sekilde avuc ici yukarida tutarlardi (ancak asagiya bakin). Mizrak ucu genellikle kavisli bir yaprak seklindeydi, mizragin arka tarafinda ise mizragi yere dikmek icin kullanilan sauroter ("kertenkele katili") adi verilen bir sivri uc vardi (bu nedenle adi boyledir). Ayrica ana govde kirilirsa veya falanks ilerlerken arka saflardaki askerlerin dusmus rakipleri bitirmesi icin ikincil bir silah olarak da kullanilirdi. Ikincil bir silah olarak kullanilmasinin yani sira, sauroter mizragi dengelemek icin de kullanilirdi, ancak firlatma amaciyla kullanilmazdi.

Hoplitlerin mizragi ustten mi yoksa alttan mi kullandiklari konusu tarihciler arasinda tartismalidir. Alttan tutuldugunda, saplamalar daha az guclu ancak daha kontrollu olurdu ancak bunun tersi de gecerliydi. Duruma bagli olarak her iki hareketin de kullanilmis olmasi muhtemel gorunmektedir. Saldirirken, ustten tutma hareketi rakibin savunmasini kirma olasiligini artirirdi. Yukari dogru bir saplama, daha az kaldirac etkisi nedeniyle zirh tarafindan daha kolay saptirilirdi. Savunma yaparken, alttan tutma daha fazla soku emerdi ve maksimum denge icin koltuk altindan kavranabilirdi. Ustten tutma hareketi, kalkan duvari coktugunde aspis ve doru'nun daha etkili bir sekilde birlestirilmesine olanak saglarken, alttan tutma hareketi, kalkanin savas hattindaki komsularin kalkanlariyla kenetlenmesi gerektiginde daha etkili olurdu. Ondekilerin arkasindaki siralardaki hoplitler neredeyse kesinlikle ustten saplamalar yaparlardi. Arka siralar mizraklarini alttan tutar ve kalkanlarini artan acilarla yukari kaldirirlardi. Bu, fuzelere karsi etkili bir savunmaydi ve fuzelerin gucunu saptiriyordu.

Hoplitler ayrica cogunlukla xiphos adi verilen kisa bir kilic da tasiyorlardi, ancak daha sonra daha uzun ve agir turleri de kullandilar. Kisa kilic, mizraklari kirildiginda veya kayboldugunda ya da falanks duzeni bozuldugunda kullanilan ikincil bir silahti. Xiphos'un bicagi genellikle yaklasik 60 santimetre (24 in) uzunlugundaydi; ancak Spartalilar tarafindan kullanilanlar genellikle sadece 30-45 santimetre uzunlugundaydi. Bu cok kisa xiphos, iki hoplit hattinin karsilastigi baskida cok avantajli olurdu; daha uzun bir kilici sallayacak yerin olmadigi kalkan duvarindaki bosluklardan dusmanin korumasiz kasik veya bogazina saplanabilirdi. Bu kadar kucuk bir silah, Peloponez Savasi sirasinda bircok hoplitin vucut zirhini terk etmeye baslamasindan sonra ozellikle yararli olurdu. Hoplitler ayrica alternatif olarak, one dogru kavisli bir bicagi olan agir bir bicak olan kopis de tasiyabilirlerdi. Kilicin kilifina koleos (koleos) denirdi.^[7]

• Selanik'teki Iskender heykelinin yanindaki hoplit mizraklarinin goruntusu
• Bir vazo uzerinde betimlenen hoplitler (MO 510-500)
• Hucum eden hoplitler

• Hoplite Authors1 Mart 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi.
• Perseus Digital Library database:
  • vases
  • statues
  • coins
• Sparta Pages10 Kasim 2005 tarihinde Wayback Machine sitesinde arsivlendi.--web page on Sparta and the Hoplite.

• Antik Yunanistan'da askeri terimler
• Antik Yunanistan'da unvanlar
• Savas meslekleri
• Eski meslekler

• Arsivlenmesi gereken baglantiya sahip kaynak sablonu iceren maddeler
• Commons kategori baglantisi yerelde tanimli olan sayfalar
• Webarsiv sablonu wayback baglantilari