Charlie Chaplin
- Afrikaans
- Alemannisch
- 'amaarenyaa
- Aragones
- l`rby@
- ldrj@
- mSr~
- asmiiy'aa
- Asturianu
- Aymar aru
- Az@rbaycanca
- toerkhjh
- Bashk'ortsa
- Basa Bali
- Boarisch
- Zemaiteska
- Bikol Central
- Belaruskaia (tarashkevitsa)
- Belaruskaia
- Betawi
- B'lgarski
- bhojpurii
- Bislama
- baaNlaa
- bod-yig
- bissnnupriy'aa mnnipurii
- Brezhoneg
- Bosanski
- Batak Mandailing
- Buriaad
- Catala
- Nokhchiin
- khwrdy
- Corsu
- Qirimtatarca
- Cestina
- Chavashla
- Cymraeg
- Dansk
- Deutsch
- Zazaki
- ddottelii
- Ellenika
- English
- Esperanto
- Espanol
- Eesti
- Euskara
- Estremenu
- frsy
- Suomi
- Foroyskt
- Francais
- Arpetan
- Nordfriisk
- Frysk
- Gaeilge
- Gaidhlig
- Galego
- Avane'e
- goNycii koNknnii / Goychi Konknni
- Bahasa Hulontalo
- gujraatii
- Gaelg
- Hausa
- `bryt
- hindii
- Fiji Hindi
- Hrvatski
- Kreyol ayisyen
- Magyar
- Hayeren
- Interlingua
- Bahasa Indonesia
- Ilokano
- Ido
- Islenska
- Italiano
- Ri Ben Yu
- Jawa
- k`art`uli
- Qaraqalpaqsha
- Jju
- Adygebze
- Kabiye
- K'azak'sha
- bhaasaakhmaer
- knndd
- Yerwa Kanuri
- hangugeo
- K'arachai-malk'ar
- Ripoarisch
- Kurdi
- Kernowek
- Kyrgyzcha
- Latina
- Letzebuergesch
- Lezgi
- Limburgs
- Lombard
- Lingala
- laaw
- Lietuviu
- Latviesu
- Madhura
- maithilii
- Malagasy
- Olyk marii
- Minangkabau
- Makedonski
- mlyaallN
- Mongol
- mraatthii
- Kyryk mary
- Bahasa Melayu
- mnmaabhaasaa
- Erzian'
- mzirwny
- Nahuatl
- Napulitano
- Plattduutsch
- nepaalii
- nepaal bhaassaa
- Nederlands
- Norsk nynorsk
- Norsk bokmal
- Novial
- Nupe
- Occitan
- Livvinkarjala
- Oromoo
- odd'iaa
- pNjaabii
- Kapampangan
- Papiamentu
- Picard
- Deitsch
- Palzisch
- Polski
- Piemonteis
- pnjby
- Pontiaka
- pStw
- Portugues
- Runa Simi
- Romani chib
- Romana
- Tarandine
- Russkii
- Rusin'skyi
- Sakha tyla
- Sardu
- Scots
- sndhy
- Davvisamegiella
- Srpskohrvatski / srpskokhrvatski
- siNhl
- Simple English
- Slovencina
- Slovenscina
- Soomaaliga
- Shqip
- Srpski / srpski
- Sranantongo
- Seeltersk
- Sunda
- Svenska
- Kiswahili
- Slunski
- tmilll
- telugu
- Toch'iki
- aithy
- Turkmence
- Tagalog
- Tolisi
- Toki pona
- Turkce
- Tatarcha / tatarca
- Tyva dyl
- y'uyGurchae / Uyghurche
- Ukrayins'ka
- rdw
- O`zbekcha / uzbekcha
- Veneto
- Vepsan kel'
- Tieng Viet
- Volapuk
- Walon
- Winaray
- Wu Yu
- margaluri
- yyidySH
- Wen Yan
- Min Nan Yu / Ban-lam-gi
- Yue Yu
- Zhong Wen
Charlie Chaplin (16 di aprili 1889 - 25 di dicemmiru 1977) fu n'attori e riggista nglisi, cunsiddiratu lu megghiu pirsunaggiu da storia du cinima.
Lu so pirsunaggiu standard, ca ha fattu ridiri quasi tuttu lu munnu ca so cumicita e macari drammaticita, era Charlot vagabbunnu ca bumbetta, vastuni e baffi. Ssu vagabunnu era pirsiquitatu de vicissitudini da vita, ma appoi vinciva sempri cu la sula arma di na bedda bunizza di cori.
Biugrafia
[cancia | cancia lu codici]Nasciu a Londra di ginitura puvirrissimi, ca nun putianu mantinillu, tantu ca pi quarchi du anni Charles e so frati Sidney foru misi nta culleggi pi urfaneddi. Lu padri ci muriu quannu Charlie avia dudici anni e la matri, malata di menti, vinni ricuvirata nta nu spitali di Croydon unni muriu nto 1928.
Nto 1906 trasiu nta cumpagnia tiatrali di Fred Karno, unni arristau finu o 1912, quannu emigrau nta li USA; ddocu cuntnuau a ricitari o triatu facennu la parti du mbriacu, ma la bona svorta s'eppi nto 1914 quannu Mack Sennet lu fici trasiri nto cinima, facennuci fari 35 curtumitraggi; nto 1915 fici finarmenti u primu film comu riggista alla Essanay e nto 1918,ca First National, addivintau pruduttori di iddu stisso .
Nto 1921 girau lu primu film longu Lu munellu. Nta ss'anni, li so rivali cchiu forti eranu Buster Keaton e Harold Lloyd. Co passari di l'anni, facia film sempri cchiu longhi commu La frevi di l'oru (1925), Li circu (1928) e lu capulavoru Luci da cita; quannu ncumincio lu sunoru, iddu nu nni vosi sapiri nenti, e finu o 1940 cuntinuau a fari sempri film muti.
Lu granni dittaturi fu lu so primu film cu sunoru e co parratu, unni mpirsunau Adolf Hitler nta na manera irrisistibbili; fici appoi Monsieur Vedoux (1947) ca ginirau novi discussioni; nto 1952, fici lu so Cantu du cignu: Luci da ribbalta.
Mentri stava nta merica, vinni dichiaratu cummunista e, pi chissu, si nni turno nta l'Europa. Nto 1972 pigghiau l'Oscar a la carrera.
Lu so urtimu film fu La cuntissa di Honk Kong du 1966. Muriu a Vevey nta Svizzira nto 1977.