Punk

Punk - subkultura mlodziezowa, zapoczatkowana w polowie lat 70. XX w Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii, charakteryzujaca sie niezgoda na instytucjonalizacje zycia spolecznego^[1].

Ze wzgledu na ewolucje pogladow, istnienie roznych odlamow w obrebie kontrkultury (przykladowo: anarcho-punk, straight edge, oi!, crust punk) i indywidualizm samych punkow trudno syntetycznie przedstawic ich poglady. Generalnie punk, ktorego poczatkowym zalozeniem byl brak jakiejkolwiek ideologii, w miare uplywu czasu przeksztalcal sie w ruch spoleczno-polityczny wymierzony przeciwko instytucjom, ktore (jak uwazali czlonkowie ruchu) ograniczaja wolnosc i niezaleznosc czlowieka: rzad i jego aparat przymusu - policja i wojsko, zorganizowana religia, srodki masowego przekazu, korporacje, trusty itp. Negacja wszelkich form rzadow doprowadzila do przyjecia przez znaczna czesc punkow ideologii anarchistycznej w jej licznych odmianach. Bardzo czesto poglady osob uwazajacych sie za punkow zbiezne sa z pogladami lewicowymi lub skrajnie lewicowymi, w krajach o przeszlosci komunistycznej tendencja ta jest jednak slabiej zauwazalna. Niektorzy swiadomie odrzucaja cala ideologiczna otoczke, probujac nawiazac do pierwotnego rozumienia pojecia punk, inni zas koncentruja sie tylko na muzyce, nie zdajac sobie sprawy, ze stanowi ona tylko fragment szerszego zjawiska.

Powszechnie za pierwszy zespol punkrockowy uznaje sie brytyjski Sex Pistols, choc geneza zjawiska jest znacznie wczesniejsza - na przyklad, jeszcze przed sformalizowaniem sie subkultury i muzyki punk grali Iggy Pop razem z The Stooges, Ramones, Television, wiec na dobra sprawe to oni powinni uchodzic za najstarsze kapele punkowe. Slowo ,,punk", oznaczajace w jezyku angielskim m.in. cos zgnilego, bezwartosciowego, smiecia, szczeniaka itp., w kontekscie muzyki rockowej bylo uzywane od poczatku lat 70. na okreslenie amatorskich zespolow, przedstawicieli tzw. rocka garazowego z lat 60. Pozniej uzywane jako okreslenie dokonan muzycznych grup Television czy Patti Smith Group. Ich tworczosc bezposrednio inspirowala pozniejszych punkrockowcow; uwaza sie, ze w ten sposob okreslenie punk nabralo dzisiejszego znaczenia.

Muzyczne korzenie punk rocka tkwia nie tylko w stylistyce muzyki garazowej. Wsrod nich wymienia sie rowniez dokonania The Velvet Underground, The Stooges czy MC5, niektorych zespolow glamrockowych i in. (zobacz proto punk). Punk rock powstal rowniez jako opozycja w stosunku do zespolow poprzedniej epoki (grajacych hard rocka, rocka progresywnego, rocka psychodelicznego itp.), ktore oskarzano o przerost formy nad trescia, a takze o rezygnacje ze swoich idealow i komercjalizacje. Niewatpliwy wplyw na rozwoj punka mialy rowniez inne czynniki m.in. sytuacja spoleczno-polityczna tamtego okresu.

W polowie lat 70. w trzech roznych zakatkach swiata pojawily sie: Ramones, Television, Blondie, Suicide, Patti Smith Group i Richard Hell & the Voidoids w Nowym Jorku (USA), The Saints w Brisbane (Australia) i Sex Pistols, The Damned i The Clash w Londynie (Wielka Brytania). Byly one zwiazane z lokalnymi scenami, ktore tworzyly zespoly i publicznosc; koncerty odbywaly sie w niewielkich klubach nocnych (najbardziej znane: The 100 Club w Londynie, CBGB's w Nowym Jorku, The Masque(inne jezyki) w Hollywood).

Zamierzeniem punk rocka byl powrot do rock'n'rollowych korzeni muzyki rockowej. Spory wplyw na ten styl wywarla rowniez muzyka reggae i ska.

Podkreslano prostote punk rocka, zarowno w warstwie muzycznej, jak i literackiej, czesto rozumiana doslownie (punkowy zin z tego okresu - Sniffin' Glue(inne jezyki) zamiescil rysunek przedstawiajacy podstawowe chwyty gitarowe z podpisem: ,,To jest pierwszy akord, to jest nastepny, ten jest trzeci. Teraz zaloz zespol"). Teksty piosenek w rownie niespotykany dotychczas prowokacyjny sposob poruszaly tematy milosci, seksualnosci, jak i polityki czy problemow mlodych ludzi.

Zespoly punkrockowe, jak i ich fani oskarzani byli o nihilizm, bezmyslnosc, chuliganstwo - co jest prawda w jednostkowych przypadkach, ogolnie jednak ich muzyka, stroj, zachowanie byly przejawem humoru, ironicznego podejscia do norm narzucanych przez spoleczenstwo i kulture. Negatywna opinie o punk rocku utwierdzaly koncerty: wyzwiska padajace ze sceny, rzucanie roznymi przedmiotami, dziwaczny taniec - pogo, stage diving, niszczenie instrumentow przez muzykow itp.; ktore dla postronnego obserwatora wygladaly raczej jak zamieszki.

Tak rozumiany punk rock byl charakterystyczny dla lat 70., z czasem jednak ulegl ewolucji. Powstaly style post-punk i nowa fala, bedace efektem poszukiwan artystycznych zespolow punkrockowych i tworcow nim zainspirowanych.

Lata 80. XX wieku przyniosly druga fale zespolow wywodzacych sie bezposrednio z ruchu punk. Przekaz zespolow grajacych hardcore punk byl bardziej pozytywny. Zgadzajac sie z punkowa teza o bezsensie zycia, nie ograniczaly sie tylko do opisywania beznadziei swiata i jego instytucji. Zespoly takie jak: Dead Kennedys, Minor Threat, Cro-mags, Rollins Band, NOFX, Bad Religion, Conflict, Subhumans, Exploited i in. przedstawialy mozliwe rozwiazania, np. organizowanie sie i walke o swoje prawa. Duza popularnosc w tym czasie zdobyla takze ideologia anarchistyczna, propagowana m.in. przez zespol Crass (zob.: anarcho-punk), a takze ascetyczna ideologia straight edge, zainspirowana piosenka Minor Threat. Za sprawa zespolow takich jak Rites of Spring i Embrace narodzila sie tez bardziej melodyjna i zroznicowana odmiana hardcore, tzw. emo core (od ang. slowa emotional), ktora w swej bardziej popowej postaci przezywala w ciagu ostatnich lat renesans popularnosci.

Fenomenem drugiej fali punk rocka byla idea ,,zrob to sam" (z ang. Do-It-Yourself) przejawiajaca sie m.in. w spontanicznym zakladaniu zespolow muzycznych, jak i czasopism tzw. zinow, a pozniej nawet wytworni muzycznych. Edytowane i wydawane w amatorski sposob, zazwyczaj w malym nakladzie, ziny dostarczaly informacji na tematy muzyczne (wywiady, relacje z koncertow, recenzje plyt) i zwiazane z sama kontrkultura.

W samej muzyce nastepowala rowniez ewolucja, rock and rollowa prostota zaczela ustepowac przed dazeniem do osiagania ekstremow w muzyce i fuzjami z innymi gatunkami muzycznymi, np. metalem.

Mimo ze eksplozja punk rocka przeminela, zespoly punkowe, jak i cala kontrkultura przetrwaly. Renesans przyniosly lata 90., kiedy to za sprawa grup takich jak Green Day, Rancid czy The Offspring (czesto sympatyzujacych ze skateboardingiem; zob. takze: skate punk), punk rock stal sie bardziej przystepny dla przecietnego sluchacza, ale i bardziej komercyjny.

W przeszlosci bycie punkiem czesto bylo rownowazne ze zgoda na spoleczne odrzucenie, ostracyzm ze strony wiekszosci, takze rowiesnikow. To co dawniej szokowalo - indywidualizm, wyrazajacy sie zewnetrznie w sposobie ubierania, tatuaze, piercing itp. - staje sie prawie powszechnie akceptowane.

• irokez (fryzura)
• Glany
• autonomizm

• Punk

• Artykuly wymagajace uzupelnienia zrodel od 2019-05
• Artykuly z propozycjami tlumaczen