Hopp til innhald

Euro

Fra Wikipedia - det frie oppslagsverket
Euro

LandAndorra, Austerrike, Belgia, Bulgaria,
Estland, Finland, Frankrike, Hellas,
Irland, Italia, Kosovo, Kroatia, Kypros,
Latvia, Litauen, Luxembourg, Malta,
Monaco, Montenegro, Nederland,
Portugal, San Marino, Slovakia, Slovenia,
Spania, Tyskland, Vatikanstaten
Delt i100 cent
ValutakodeEUR
Innfort1. januar 1999 (elektronisk valuta)
1. januar 2002 (myntar og setlar)
Myntar1 cent, 2 cent, 5 cent, 10 cent,
20 cent, 50 cent, 1 euro, 2 euro
Setlar5 euro, 10 euro, 20 euro, 50 euro,
100 euro, 200 euro, 500 euro
SentralbankDen europeiske sentralbanken

Euro (EUR) er ei felleseuropeisk mynteining som vert brukt i 21 EU-land (kjent som Eurosona) i tillegg til Andorra, Monaco, San Marino, Montenegro, Kosovo, Vatikanstaten og Zimbabwe.

1 euro svarer til 100 cent, eller eurocent.

Euro-symbolet fore den europeiske sentralbanken i Frankfurt
Land som brukar euro 2026.
Euro mot sambandsstatsdollaren fra 1999 til 2004.
Eurosymbolet med offisielle fargar.

Opphavet til euroen kan sporast attende til den 13. mars 1979, da Det europeiske okonomiske fellesskapet etablerte ECU. Dette var ei kunstig rekne- og valutaeining som var bestod av ei korg med ulike vekter av valutaene til medlemsstatane. Da euroen vart innfort, erstatta han ECU i hovet 1:1.

I 1990 innleidde Den okonomiske og monetaere unionen (OMU) forebuinga til overgangen til ein felles valuta i tre etappar, der den siste var overgangen til euro. Euroen kom etter ECU i 2001 for alle dei landa som var med pa den tredje fasen i OMU. Av dei tidlegare 15 medlemslanda i EU er det i dag berre Danmark, England og Sverige som ikkje har innfort euroen. Av dei nye medlemslanda gjekk Slovenia over til euroen den 1. januar 2007, Slovakia 1. januar 2009, og Kypros har og gatt over. Dei andre vil venteleg pa eit tidspunkt ga over til euroen, men det kan ta fleire ar for dei stettar krava som er sette.

Euro er primaert valuta i eurosona som bestar av 21 EU-land.

#EU-landInnfort
1. januar
1 Austerrike1999
2 Belgia1999
3 Bulgaria2026[1]
4 Estland2011
5 Finland1999
6 Frankrike1999
7 Hellas2001
8 Irland1999
9 Italia1999
10 Kroatia2023
11 Kypros2008
12 Latvia2014
13 Litauen2015
14 Luxembourg1999
15 Malta2008
16 Nederland1999
17 Portugal1999
18 Slovakia2009
19 Slovenia2007
20 Spania1999
21 Tyskland1999

Euro er og offisiell valuta i seks statar og eitt omrade utanfor EU. Tre av desse pregar euromyntar, men ikkje euro-setlar, sidan dei ikkje offisielt er ein del av eurosona. Euro blir og nytta i eit omrade tilhoyrande eit EU-land som elles ikkje nyttar euro.

Sma statar og omradeValuta
Andorra Erstatta fransk franc og spansk peseta med euro den 2002-01-011. januar 2002[2][3], kan prege euromyntar.
Monaco Erstatta fransk franc med euro den 2002-01-011. januar 2002[4], kan prege euromyntar.
San Marino Erstatta italiensk lire med euro den 2002-01-011. januar 2002[5], kan prege euromyntar.
Vatikanstaten Erstattet italiensk lire med euro den 2002-01-022. januar 2002[6][7], kan prege euromyntar.
Akrotiri og Dhekelia pa Kypros Erstatta kypriotisk pund med euro den 2008-01-011. januar 2008
Land fra det tidlegare JugoslaviaValuta
Kosovo I januar 2000 vart serbisk dinar erstatta med tyske mark i det sorlege Kosovo. Tyske mark vart erstatta med euro den 2002-01-011. januar 2002
Montenegro I januar 2000 vart serbisk dinar erstatta med tyske mark. Tyske mark vart erstatta med euro den 2002-01-011. januar 2002

Danmark, Storbritannia og Sverige

[endre | endre wikiteksten]

Da Maastricht-traktaten tredde i kraft den 1993-11-011. november 1993 vart Danmark og Storbritannia forebels staande utanfor eurosona. Sverige forplikta seg i Maastricht-traktaten a innfore euro, men ved folkeavstemming i 2003 vart det eit fleirtal (56 %) mot a innfore euro i Sverige.

Danmark vart medlem av ERM-2 (og dermed OMU) den 1999-01-011. januar 1999, men har ingen offisiell tidsplan om innforing av euro. Det er fleirtal for innforing av euro i opinionsundersokingar i Danmark. Det vart blant anna snakka om blant politikarane om a halde folkeavstemming i Danmark i 2010, og a innfore euro i 2013. Men dette vart ikkje gjort.

  1. | <>. Official Journal of the European Union L. 14. juli 2025. Henta 29. desember 2025.
  2. | 2004/548/EC: Council Decision of 11 May 2004 on the position to be taken by the Community regarding an agreement concerning the monetary relations with the Principality of Andorra, 11. mai 2004
  3. | 2004/750/EC: Council Decision of 21 October 2004 on the opening of the negotiations on an agreement concerning monetary relations with the Principality of Andorra, 21. oktober 2004
  4. | 1999/96/EC: Council Decision of 31 December 1998 on the position to be taken by the Community regarding an agreement concerning the monetary relations with the Principality of Monaco, 31. desember 1998
  5. | 1999/97/EC: Council Decision of 31 December 1998 on the position to be taken by the Community regarding an agreement concerning the monetary relations with the Republic of San Marino, 31. desember 1998
  6. | 1999/98/EC: Council Decision of 31 December 1998 on the position to be taken by the Community regarding an agreement concerning the monetary relations with Vatican City, 31. desember 1998
  7. | 2003/738/EC: Council Decision of 7 October 2003 on the adoption of amendments to be made to Articles 3 and 7 of the Monetary Convention between the Italian Republic, on behalf of the European Community, and the Vatican City State, represented by the Holy See, and authorising the Italian Republic to give effect to these amendments, 7. oktober 2003

Bakgrunnsstoff

[endre | endre wikiteksten]
Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: Euro