ksheeruk

vikipiiddiydiNd, idu mukt haaguu svtNtr vishvkoosh

Vertebrates Temporal range: Cambrian-Recent, 525-0 Ma Pre O S D C P T J K Pg N
Individual organisms from each major vertebrate group. Clockwise, starting from top left: Fire Salamander, Saltwater Crocodile, Southern Cassowary, Black-and-rufous Giant Elephant Shrew, Ocean Sunfish
Scientific classification
ksseetr:	yuukyaaryoottaa
saamraajy:	animeeliyaa
vibhaag:	kaarddeettaa
eekmuul vrg:	aalphyaakttoriis
upvibhaag:	Vertebrata Cuvier, 1812
Simplified grouping (see text)
Fishes Tetrapods

ksheeruk kaarddeett vibhaagd oNdu upvibhaag (vrttibreett). bennelubiruv ell praannigllnnuu idrlli seerislaagide. ksheerukglllli aadikaarddeettugll (eNdre kelldrjey kaarddeettugll) gunngll jotege kelvu vishisstt gunnglluu seerive. kaarddeettugll muuru prmukh gunngllu hiigive_noottokaardd athvaa muul ksheerustNbh, gNttlu kuhrdiNdaad jooddi kiviru rNdhrgllu, benninkdde nllikeyNtiruv nrhuri. ksheeruk upvibhaagdlli iruv naanaa jaatiy jiivigllu aaNtrikvaagiyuu baahyvaagiyuu bhinn rcnaa vaividhyglliNd kuuddiddruu (saiklosttomyaatt vrgdiNd hiddidu stnigllvrege ii jiiviglllli rcnaavaividhyvnnu nooddbhudu). avellvuglliguu saamaanyvaad kelvu muulbhuut lkssnngllu ive. ii aadhaard meele ksheerukgllnnu vrgiikrislaagide.

• oll haaguu hor asthircne
• ksheerustNbh
• mstk
• sephlaiseessn
• meelu mttu tllbhaagd nrmuulgllu
• anuveedn nrmNddl
• pittyuuttri mttu piiniyl aNggllu
• edey bhaagdllin koonneglliNdaad hRdy
• hepyaattik poorttl rkt priclne
• keNpurkt kooshgllu
• clnaaNggllu
• guddvaardiNd hiNdiruv baal
• nirnaall grNthigllu.

praannigllnnu ksheerukgllu mttu aksheerukgllu eNdu erddu bhaaggllaagi viNgddislaagide.bennumuulle hoNdiruv praannigllnnu ksheerukglleNduu, bennumuulle illd praannigllnnu aksheerukglleNduu kreyuttaare. ksheerukgllnnu avugll aavaassthaan,aahaar mttu avugll aNgrcnegllige anugunnvaagi aidu bhaaggllaagi viNgddislaagiddu, avuglleNdre miinugllu, ubhyvaasigllu, sriisRpgllu,pkssigllu mttu sstnigllu.

miinuglllli 5 jote kiviru siillike iruttve. idr muulk miinugllu usiraadduttve.miinuglllli 3 vidh.dvdde illde miinu,mdhvsthimiinu mttu muulle iruv miinu.

• miininlliruv sephaalin eNb prottiin maanvnlli pkshktiynnu heccu maadduttde.
• hipokyaaNps eNb miinin tle kudureyaakaar iruvudriNd adnnu kddl kudure ennuttaare.
• aasttreessiyn eNb miinin tley muNbhaagdlli knnnnugll muNde oNdu jote koNbugllu iruvudriNd hsu miinu ennuttaare.

niiru mttu bhuumi erdduu kdde vaasisuv praannigllnnu ubhyvaasigllu ennuvru, udaahrnnege kppe,saalmyaaNddr,nyuutt muNtaadvu.

• ivu shiitrkt praannigllaagiddu, crmdiNd usiraadduttve.
• ubhyvaasiglllli prolaakttin eNb haarmoon motttteyiNd laarv mttu vysk hNtkke ruupaaNtrvaaguvudnnu niyNtrisuttde.
• ubhyvaasigllige atyuttm udaahrnneyeNdre kppe. mrikppeynnu ttyaadd pool ennuttaare.
• jgttin ati dodddd ubhyvaasiyeNdre ciinaadlli kNddu bruv saalemaaNddr jaatige seerid daaviddiyaas.

hridaadduv praannigllee sriisRpgllu. udaahrnnege haavu,hlli,aame,moslle ityaadi. iNgliissinlli ivugllnnurepttails eNdu kreyuttaare. ii hesrittttiddu aasttriiyaad vijnyaani joosipus nikools lyurentti.

• sriisRpgll adhyynkke hrpittaalji eNdu hesru.
• motttte idduv sriisRpgllnnu ooviprs ennuttaare.
• haavin poreyu kyaarttin eNb vstuvnnu hoNdiruttde.
• kmaaNddoo ddraagn eNb hlli jaatiy sriisRpvu ati heccu kaal bdukuttde.
• blyaak myaaNbaa eNb haavu ati heccu visspuuritvaagide.
• bnnnn bdlisuv sriisRp uusrvlllli.
• uppu niirin moslle athvaa ishcurin moslleyu jiivNtvaagiruv ati dodddd sriisRpvaagiddu, bhaartd pshvim kraavlli mttu aasttreeliyaad uttr bhaagdlli kNddu bruttde.

innu itre udaahrnnegllu: aame, udd, keerehaavu, hlli.

pkssiglllli maaNshaari mttu ssyhaari pkssigllive. pkssigll shvaasnaalld tllbhaagdlli iruv siriks eNb dhvnipettttigegll muulk dhvni uNttaaguttde.pkssigll deehd ussnnte maanvnigiNtluu heccaagiddu, ivugllnnu bisirkt praanniglleNdu kreyuttaare. pkssigllu eNd tkssnn rekkeglliruvudu shj.aadre, nyuujileNdd nlli kNddubruv mooyaa eNb pkssigllu rekkegllnnu hoNdill. ivu jgttinllee rekke hoNdilld eekaik pkssi.

• ellaa pkssigllumotttte idduttve. ii motttteyukyaalsiyN kaarbooneett cippiniNd aavriside.
• pkssigllige hllugllu iruvudill. aadre, kokkuglliNd aahaarvnnu pddeyuttve.
• gilli mttu kaarvedde ati buddhivNt pkssigllaagive.
• pkssiglllli shvaaskooshgllu vaayuciilvnnu hoNdive.

kelvu itr udaahrnnegllu: coore hkki, jaatk hkki, cukke raattvll, citr pkssi.

• jgttin ati cikk pkssi:hmmiNg brdd. idr tuuk keevl 3 graaN.nssttiruttde. idu hiNdkke haarblldu.hRdy bddit veegvaagiruttde. nimisskke 1260 baari hRdy bddiyuttde.
• jgttin ati dodddd pkssi:ussttrpkssi. idu sumaaru 24 miittr ettrkke belleyuttde. aNdaaju tuuk 140kg.issttoNdu tuukviddruu gNttege 60 ki.mii. veegdlli oodduttde.
• ati veegvaagi haaruv pkssi:shiptt. idu gNttege 171 ki.mii. veegdlli haaruttde.
• ati veegvaagi iijuv pkssi:peNgvin.
• ati duur vlse pkssi:aarttik ttrn.
• ati ettrdlli haaruv pkssi:rupels vuulcr.
• haarlaagd pkssi:aasttric,peNgvin, emu,riyaa,kivi.

mri haaki haalunnisuv jiiv jaatigllee sstnigllu. buddhivNt mttu meelvrgd sstni eNdre adu mnussy. sstniglllli taayiy deehkkuu mttu bhruunnkkuu iruv sNbNdhvnnu plaaseNtt eNb aNgvu eerpddisuttde.

• motttte ittttu mri maadduv sstniynnu maanoottrim eNdu kreyuttaare.
• atyNt veegvaagi clisuv sstni-cirte. idu gNttege 120 ki.mii.veegdlli clisuttde.
• ati cikk sstni- pigmi shruu. idr aNdaaju tuuk 1.8graaNniNd 2.5graaN.
• ati dodddd sstni- niili timiNgil. idr udd sumaaru 30mii. mttu tuuk aNdaaju 200 mettrik ttn.
• haaraadduv sstni-baavli.
• slaat eNb sstniyu tlekellgaagi nddeyuttde mttu nidre maadduttde.
• biivr eNb sstniynnu praanni prpNcd vaastushilpi ennuttaare.
• kaaNgruu, koyaal muNtaad hennnnu praannigllu ciildollge mriynnidduttve mttuaane, maanv,gorill muNtaadvugllu krullblllli hoNdiruv sstnigllaagiddu, deehdollge mriynnu bellesuttve.
• motttte idduv sstnigllu;plaattips,ykiddnaa muNtaadvu.

kelvu udaahrnnegllu: kaaddu koonn, cippu hNdi, ddolpin, jhibraa

idu mRdvsthiyiNdaagirbhudu athvaa muulleyiNdaagirbhudu. iverdduu seeriyuu aagirbhudu. ksheerukgll bellevnnigey prthmaavstheylli ksheerustNbh noottokaardd avstheyiNdlee praarNbhvaaguttde. jiivi belledNte mRdvsthiyiNdaad athvaa muulleyiNdaad ksheerustNbhd bellevnnigeyaaguttde. hiige ksheerustNbh belledaag noottokaardd krgihooguttde. ksheerukgllige shriird meele shlkgllu athvaa crmdiNdlee udbhvgoNdd tttttegllNth rcnegllu iruttve. ii riitiy hodike aadiksheerukglllli itteNbudnnu aasttrkooddrmi eNb plleyullikegllu spssttpddisive. ii miinugll maimeele muulleyiNdaad tttttegllNth hodike ittu. idu shriird muNdin bhaagdlli heccaagittu. asthi phlkgllu oNdroddnoNdu besedukoNddNte jooddisikoNddidduvu. hiNdidd ksheerukglllli oll asthi haaguu hor asthircnegll bellevnnige smnaagiruvudu kNddubruttde. aadre uccmttttd iNdin ksheerukglllli hor asthi crmdiNd shriirdollkke huutuhoogi oll asthiyoddne beretuhooyiteNdu tillidubruttde. idriNdaagi uccmttttd ksheerukglllli hor asthircnegllill.

ksheerukgll muul lkssnn ksheerustNbh. idriNdaagiyee ksheeruk eNb hesru bNdide. aksheerukglllli ksheerustNbh ill. kell drjey kaarddeettglllliyuu ksheerustNbhvill. idkke bdlaagi suukssm srllinNth noottokaardd ivugllllide. nimnvrgd ksheerukgllaad saiklosttomyaattglllli ksheerustNbhd joteylliyee nshisihoogiruv noottokaarddnnu kaannbhudu. ksheerustNbh tnn bellevnnigey prthm hNtdlli mnnigllNth mRdvsthi athvaa muullegll rcneyNte kNddubruttde. ii mnnigllu aa jiiviy khNddgllige anugunnvaagi oNdr hiNde oNdrNte jooddikoNddiruttve. hiige belleyuv ksheerumnnigllu konege noottokaarddin bdlin rcneyaaguttde. aNdre noottookaarddn aNgaaNsh ksheerumnniy rcneyollkke seerihooguttde. prti ksheerumnniylliyuu meelugdde nrhuriynnu rkssisuv kmaanu mttu kellgdde rktnaalld prvaahkke beekaad kmaanugllu belleyuttve. unntmttttd ksheerukglllli kmaanugllu ksheerumnniy muul rcneyoddne seerihoogi ksheerumnni gttttiyaad ghnvstuvinNtaaglu shaaymaadduttve. ksheerumnnigllu oNdroddnoNdu kiilisikoNddu ksheerustNbhvaaguttde. ksheerumnnigll kiilugllu ksheeruvin clnege anukuul maaddikottttive. ksheerukgll vividh vrg haaguu gnnglllli ksheerumnnigll aakaardlli svlpmttttige vytyaasgllive.

ksheerukglllliruv mstk deehrcnaashaastrd dRssttiyiNd mukhyvaad bhaag. mstkvilldiruv kaarddeettglluu ive. udaahrnnege aaNphiyaakss jiivige nirdissttvaagi gurutisbhudaad mstkvill. bellevnnigey hNtdlli mstk midullin meelubhaagdlliyuu akkpkkglllliyuu mRdvsthi tttttegll muulk ruupugolllluttde. tttttegllu belledu doddddvugllaagi oNdroddnoNdu besedukolllluttve. idriNdaagi jiiviy mukhy aNgvaad midullige rkssnne dorkuttde. asthircnegllullll ksheerukglllli tley meeliruv asthitttttegllu ollprveeshisi mRdvsthi ttttteglloddne seerihoogi oNdu riitiy sNkiirnnvaad tleburuddey rcnege kaarnnvaaguttve. uccmttttd ksheerukglllli mRdvsthi muNde belleyuv asthircneglliNdaagi maayvaaguttde. iNth tleburuddey rcne ii upvibhaagvnnu bittttre innitr yaav vibhaagd praanniglllliyuu kNddubruvudill.

ell ksheerukglllliyuu unntvaagi bellediruv shir bhaagvide. illi mukhy aNgvaad midullide. idr jotege sNkiirnntr jnyaaneeNdriyglluu shirdllive. iNth sNkiirnnaaNggllu kell drjey kaarddeettgllllill. kelldrjey ksheerukglllli shird bhaag sriyaagi ruupugollll diruvudu kNddubruvuduNttu. aadre muNduvrid ksheerukglllli idu puurnnvaagi ruupu goNddiruvudu kNddubruttde. saiklosttomyaatt vrgdiNd sstnivrgdvrege shird bellevnnigeynnu prishiilisidre ii aNg heege vikaasgoNddide eNbudu spssttvaaguttde. idr gaatr prtivrgdlliyuu heccuttaa hoogiruvudnnu illi naavu gmnisbhudu. gaatrd jotege idr sNkiirnnteyuu heccuttde. nrmNddlkke sNbNdhisidNte ii sNkiirnnte innuu heccide. idriNdaagi shirkke shriird itr bhaaggllellkkiNtluu praamukhy heccide. aaddriNd idu shriird itr bhaaggll meele tnn aadhiptyvnnu sthaapisuttde. shir tnn praably haaguu sNkiirnnteyiNdaagi itr aNggll meele hiddit sthaapisuv ii kriyege sephlaiseeshn eNdu hesru. ksheerukgll shird bellevnnige essttu khNddgll milndiNdaaguttdeNbudu innuu ityrthvaagd vissy. idu erddu bhaagglliNd belleyuttde eNdu ddebiir eNb vijnyaani abhipraaypdduttaane. iitn prkaar shir erddu upshirgll ottttuguudduvikeyiNdaagide. ivugllige nyuurl shir mttu visrl shirglleNdu hesru. nyuurl bhaag shird meelu bhaagvaagiyuu visrl bhaag shird tllbhaagvaagiyuu belleyuttve. ivugll vikaasvnnu hNt hNtvaagi prishiilisidre nyuurl shirbhaag hNt hNtvaagi dodddddaagutt hoogide; aadre visrl shirbhaag hNthNtvaagi nshisutt bNdide eNdu tilliyuvudu. uccmttttd ksheeruglllli nyuurl shirvee shird prmukh bhaag. kelldrjey ksheerukglllli idu naalku khNddglliNdaagide. shaark miininlli idrlli eellu stniglllli ii shirbhaag eNttu khNddglliNdaagide. visrl shird khNddgllu saiklosttomyaattdlli ati heccaagive. aadre muNdin vrgglllli ii khNddgllu kddimeyaagutt hooguttve. nelvaasi-ksheerukglllli koney oNdu khNddmaatr ulliyuttde.

aksheeruk praanniglllli prtikhNdddlliyuu oNdoNdu jote nrgllu midullu blllliyiNd horbruttve. aadre ksheeruk mttu aaNphiyaakss jiiviglllli prtikhNdddlliyuu erddu jote nrgllu midullublllliyiNd horbruttve. ii tNddgllu nr blllliy meelubhaagdiNd mttu tllbhaagdiNd udbhvisuttve. tllbhaagd tNdd keevl preerk (moottaar) nrgllaagi kelsmaadduttve. aNdre ivu midulliniNd nrprbeednegllnnu shriird itr bhaaggllaad maaNskhNddgllu mttu grNthigllige tlupisuttve. meelubhaagd tNdd jnyaanvaahini haaguu preerk kelsgllerddnnuu maadduttve. aaddriNd ivu mishrnrgllu. ivugll muuldlli nrkooshgllu guNpuguuddiddu gNttinNte kaannuttve. ii rcnegllige gyaaNgliyglleNdu hesru. meelubhaagd haaguu tllbhaagd ii nrgllu muulbhaagdlli beere beere iddruu ivuglliNdaad kvlugllu shriirdollge oNdroddnoNdu miln golllluvuduu uNttu. idriNdaagi ivu mishrnrgllaaguttve. aadre kelldrjey ksheerukgllaad saiklosttomyaattglllli ii riitiy nrgll miln kNddubruvudill. anuveedn (siNptettik) nrmNddl: ksheerukgll shriirdollge ii bgey nrmNddlvuu ide. idu aksheerukgllllill. midullubllllige smaanaaNtrvaagi shriirdollge erddu saalugll gyaaNgliygllu (nrgNttu) mttu avkke sNbNdhisidNte nrglluu ive. ivu shriird ollgiruv aNggll meele hiddit ittttukoNddive. ivkke visrl nrmNddlveNduu hesride. idr gyaaNgliygllu mttu nrgllu keeNdrnrmNddld nrglloddne adrlliy meddyulaa aablaaNgeettdoddne seerikoNddu keeNdr nrmNddldoddne sNprk klpisikoNddide.

ivu midulliniNd bellediruv baahy bellevnnigegllNte athvaa caacugllNtive. pittyuuttrigrNthi muNdin midullin tllbhaagdllide. idu horcrm mttu nrmNddld aNgaaNshgllerdduu seeri aagiruv oNdu grNthi. saiklosttoomgllnnu bittttre horcrm mttu nrmNddld aNgaaNshgllerdduu oNduguuddiruv ii aNg aNtHsraavkgllnnu utpttimaadduv oNdu ati klissttvaad grNthi. saiklosttoomglllli ii erddu bhaaggllu beerebeereyee ive. idriNd utpttiyaaguv haarmoonugllu shriird vividh kriyegllnnu hidditdllittttukolllluvuvu. nimnvrgd ksheerukglllli piiniyl aNg midullin ddynsephelaan bhaagdiNd horcaacikoNddiruv oNdu aNg. idu aa praannigll muurney knnnnu. aadre meeludrjey ksheerukglllli idu nshisihoogide. kelvu sriisRpglllli ii aNgdollge akssipttl mttu msuurgll bellevnnigeyaagiruvudnnu kaannbhudu.

aaNphiyaakss jiivige nirdissttvaad hRdyvill. aadre innullid ell kaarddeettglllliyuu hRdy puurnnvaagi ruupugoNddide. ksheerukglllli jiirnnaaNggll tllbhaagdlli hRdyvide. aadre aksheerukglllli ii aNgd sthaan jiirnnaaNggll meelugdde. hRdy sh kelldrjey ksheerukglliNd meelin drjey ksheerukgll vrege vikaasgoNddiruvudnnu kaannbhudu.

ksheeruk praanniy bellevnnigey kaaldlli hRdy muultH oNdu rktnaalldiNd aarNbhvaaguttde. ii rktnaall s-aakaardlli baagi vibheediikrnngoNddu vividh koonnegllaagi vibhaagvaagi smrthvaad prbuddh hRdyvaagi ruupugolllluttde. ii riiti ksheerukglllli hRdyd rcney vikaasvnnu kaannbhudu.

idu ksheerukglllli maatr kNddubruv oNdu vishisstt gunn. illi mlin rktnaallgllu ykRttinollkke bNdu loomnaallgllaagi oddeyuttve. mtte ivellvuu oNduguuddi rktvnnu hRdykke koNddoyyuttve. jiirnnaaNgglliNd bruv aahaarmishrit rkt pittkooshdollkke prveeshisi alli shoodhnegoNdd anNtr hRdykke bruttde. idu ii priclney mukhy uddeesh. iNth rktpriclne aksheerukgllllill.

aksheerukglllli keNpu rktkooshglliruvudill. aadre aa jiiviglllli, hiimoogloobin plaasmdlli krgiruttde. ksheerukglllli hiimoogloobin plaasm drvdollgirde prtyeekvaad kooshgllollgide. ii jiiv kooshgllige keNpu rktkooshglleNdu hesru. ivu muullegllollge utpttiyaaguttve. keNpurktkooshgllu aamljnkvnnu tegedukoNdu rktpriclney muulk shriird aNgaaNshgllige adnnu tlpisuttve.

iNdu bdukiruv yaav ksheerukglllliyuu erddu jotegiNt heccaagi clnaaNggllill. aadre aksheerukglllli clnaaNggll sNkhyege mitiyilldiruvudu kNddubruttde. shriird prti khNdddiNdluu oNdoNdu jote kaalugllu aa jiiviglllli huttttikolllluttve. clnaaNggllaad kaalugllee ksheerukgll mukhy gunnveNdll. eekeNdre kelldrjey ksheerukgllaad saiklosttomyaattdlli clnaaNggllee ill.

saamaanyvaagi ksheerukglllli shriird hiNbhaagdlli baalviruttde. aadre idrollge deehaaNtr avkaashvill. allde udrbhaagdollgiruv yaav aNgvuu baaldollkke prveeshisuvudill. kelvu ubhycrigllige baalvill. aadre ddiNbd sthitiylliddaag avkke baalviddee iruttde. kelldrjey ksheerukglllli baal clnaaNgvaagi kelsmaadduttde. niirinlli clisuv praannigllige baald agtyviddee ide. aaddriNd idu aadiksheerukgll ugmvaadaaglee huttttikoNddide. meeludrjey ksheerukvaad mnussynlli baahyvaagi baalvill. aadruu baalvidd praanniglliNd iit huttttibNdiddaaneNbudkke kuruhugllu iitn shriirdllive.

ivu ell ksheerukglllliyuu ive. jiivigll shriirdollge nddeyuv cyaapcy kriyegllnnu ivu tmm hidditdllittttukoNddive. ivuglliNd utpttiyaaguv vstugllige haarmoonuglleNdu hesru. ksheerukglllli meele heellid gunngllu maatr iveyeNdll. ii gunngll jotege aayaa vrgdlliyuu prtyeekvaad gunngllive. 1. saiklosttomyaatt, 2. aasttrkooddrmi, 3. pisiis, 4. aaNphibiy, 5. sriisRpgllu, 6. eeviis, 7. stnigllu eNdu ksheerukgllnnu eellu bhaaggllaagi vrgiikrnn maaddlaagide.

• Tree of Life Archived 2021-04-22 veebyaak messin nlli.
• Tunicates and not cephalochordates are the closest living relatives of vertebrates
• Vertebrate Pests Archived 2010-01-31 veebyaak messin nlli. chapter in United States Environmental Protection Agency and University of Florida/Institute of Food and Agricultural Sciences National Public Health Pesticide Applicator Training Manual
• The Vertebrates Archived 2018-04-21 veebyaak messin nlli.
• The Origin of Vertebrates Archived 2013-11-03 veebyaak messin nlli. Marc W. Kirschner, iBioSeminars, 2008.

"https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=ksheeruk&oldid=1307619" iNd pddeylpttttide

vrggllu:

• Articles with 'species' microformats
• Taxobox articles missing a taxonbar
• Pages using automatic taxobox with unknown parameters
• veb aarkaiv tteNpleettin veebyaak koNddigllu
• maisuuru vishvvidyaanily vishvkoosh
• jiivshaastr