Algoritmo
- Afrikaans
- Alemannisch
- 'amaarenyaa
- Aragones
- l`rby@
- ldrj@
- mSr~
- asmiiy'aa
- Asturianu
- Az@rbaycanca
- toerkhjh
- Bashk'ortsa
- Zemaiteska
- Bikol Central
- Belaruskaia (tarashkevitsa)
- Belaruskaia
- B'lgarski
- bhojpurii
- baaNlaa
- bod-yig
- Brezhoneg
- Bosanski
- Catala
- khwrdy
- Cestina
- Sloven'sk' /
- Cymraeg
- Dansk
- Deutsch
- Zazaki
- Ellenika
- English
- Esperanto
- Espanol
- Eesti
- Euskara
- frsy
- Suomi
- Foroyskt
- Francais
- Nordfriisk
- Gaeilge
- Kriyol gwiyannen
- Galego
- Avane'e
- `bryt
- hindii
- Fiji Hindi
- Hrvatski
- Magyar
- Hayeren
- Arewmtahayeren
- Interlingua
- Bahasa Indonesia
- Ido
- Islenska
- Italiano
- Ri Ben Yu
- Jawa
- k`art`uli
- Qaraqalpaqsha
- Taqbaylit
- Gikuyu
- K'azak'sha
- knndd
- hangugeo
- Kurdi
- Kyrgyzcha
- Latina
- Letzebuergesch
- Lingua Franca Nova
- Lombard
- laaw
- Lietuviu
- Latviesu
- Madhura
- Olyk marii
- Makedonski
- mlyaallN
- Mongol
- mraatthii
- Bahasa Melayu
- Mirandes
- mnmaabhaasaa
- Plattduutsch
- nepaalii
- nepaal bhaassaa
- Nederlands
- Norsk nynorsk
- Norsk bokmal
- Occitan
- Oromoo
- pNjaabii
- Polski
- Piemonteis
- pnjby
- Portugues
- Runa Simi
- rkhiung
- Romana
- Russkii
- Rusin'skyi
- Sakha tyla
- Sardu
- Sicilianu
- Scots
- sndhy
- Srpskohrvatski / srpskokhrvatski
- siNhl
- Simple English
- Slovencina
- Slovenscina
- ChiShona
- Shqip
- Srpski / srpski
- Sunda
- Svenska
- Kiswahili
- tmilll
- telugu
- Toch'iki
- aithy
- Tagalog
- Turkce
- Tatarcha / tatarca
- Twi
- Ukrayins'ka
- rdw
- O`zbekcha / uzbekcha
- Tieng Viet
- Walon
- Winaray
- Wu Yu
- yyidySH
- Min Nan Yu / Ban-lam-gi
- Yue Yu
- Zhong Wen
- IsiZulu
Iti matematika ken siensia ti kompiuter, ti maysa nga algoritmo (/'aelg@rId@m/ (dengngen) AL-g@-ri-dh@m) ket isu ti nagsasaruno a pamay-anipara iti panagpattapatta. Dagiti algoritmo ket inus-usar para kadagiti panagpattapatta, panagproseso ti datos, ken automado a panagrason.
Ti maysa nga algoritmo ket maysa nga makabanag a pamay-an a maiyebkas a kas listaan a mapatinggaan[1] kadagiti nasayaat a naipalawag a pangibagbagaan[2] para iti panagpattapatta iti annong.[3] Mangrugi manipud iti panangirugian a kasasaad ken ti umuna a maikabil (mabalin nga awan linaon),[4] dagitoy a pangibagbagaan ket mangipalawag ti panagpattapatta, a no matungpal, ket dumagos babaen ti mapatinggaan [5] a bilang kadagiti nasayaat a naipalawag nga agsasaruno a kasasaad, a kanungpalan nga agpataud ti "maiparuar"[6] ken agpatingga iti kanungpalan a kasasaad ti pagpatinggaan. Ti panagdaliasat manipud iti maysa a kasasaad iti sumaruno ket saan a nasken a deterministiko; adda met dagiti algoritmo, a naamammuan a kas dagiti pugto nga algoritmo, a manginayon ti pugto a maikabil.[7]
Urayno ti algorismo ni al-Khwarizmi ket maibagbaga kadagiti alagaden iti panagaramid ti aritmetiko nga agus-usar kadagiti Hindu-Arabiko a numeral ken ti sistematiko a pakailawlawagan ti linear ken dagiti kuadratiko nga ekuasion, ti pirgis a pormalisasion ti agbalinto a timoderno nga algoritmo ket nangrugi kadagiti panangipadas a mangsolbar ti Entscheidungsproblem (ti "problema ti panangikeddeng") nga insingasing babaen ni David Hilbert idi 1928. Dagiti simmaruno a pormalisasion ket naikuadro idi a kas dagiti panangipadas a mangipalawag ti "mapataudan a pannakaipattapatta"[8] wenno "mapataudan apamay-an";[9] dagita a pormalisasion ket nangiraman kadagiti Godel-Herbrand-Kleene a panagsumro manen nga annong idi 1930, 1934 ken 1935, lambda kalkulo ni Alonzo Church idi 1936, "Pormulasion 1" ni Emil Post idi 1936, ken dagiti Turing a makina ni Alan Turing idi 1936-7 ken 1939. Ti panangited ti pormal a panangipalawag kadagiti algoritmo, a maipada iti intuitibo a pagarup, ket agtultuloy a kumarit a problema.[10]
Dagiti nota
[urnosen | urnosen ti taudan]- | "Ti ania man a klasikal a matematikal nga algoritmo, kas pagarigan, ket mabalin a maipalawag iti mapatinggaan a bilang dagiti Ingles a balikas" (Rogers 1987:2).
- | Ti nasayaat a naipalawag a maipanggep iti ahente a mangitungpal ti algoritmo: "Adda met ti panagpattapatta nga ahente, kadawyan daytoy a maysa a tao, a mabalin a sumamay kadagiti pagbagbgaan ken mangtungpal kadagiti panagpattapatta" (Rogers 1987:2).
- | "ti maysa nga algoritmo ket maysa a pamay-an para iti panagpattapatta ti annong (a maipanggep ti napili a notasion para kadagiti sibubukel a numero) ... daytoy a pannakaipatingga (kadagiti numerikal nga annong) ket pakairesultaan iti kaawan ti pannakapukaw iti kinasapasap", (Rogers 1987:1).
- | "Ti maysa nga algoritmo ket addaan ti sero wenno ad-adu a naikabkabil, kasla kadagiti kaadu nga immuna a naited iti daytoy sakbay a mangrugi ti algoritmo" (Knuth 1973:5).
- | "Ti pamay-an nga adda amin kadagiti panangilasin ti maysa nga algoritmo malaksid a mabalin nga awan ti kinapatingga ket mabalin a matawagan ti 'panagpattapatta a pamay-an'" (Knuth 1973:5).
- | "Ti maysa nga algoritmo ket addaan ti maysa wenno ad-adu a maiparuar, kasla dagiti kaadu a nainaganan a maikabagian kadagiti maikabil" (Knuth 1973:5).
- | No man wenno saan a ti proseso nga addan ti pugto nga akin-uneg a proseso (saan a mairaman ti maikabil) ket maysa nga algoritmo ket maisuppiatan. Ni Rogers ket nangibagbaga ti kapanunotanna a: "ti panagpattapatta ket matungpat iti diskreto a nasayat a ti addangna a moda, nga awan ti panagusar kadagiti agtultuloy a pamay-an wenno dagiti analogo nga aruaten. . . matungpalto a maikeddengan, nga awan ti panagusar kadagiti pugto a pamay-an wenno dagiti aruaten, a kas ti, dado" Rogers 1987:2.
- | Ni Kleene 1943 iti Davis 1965:274
- | Ni Rosser 1939 iti Davis 1965:225
- | Moschovakis, Yiannis N. (2001). "Ania kadi ti algoritmo?". Iti Engquist, B.; Schmid, W. (dagiti ed.). Mathematics Unlimited -- 2001 ken ti labes. Springer. pp. 919-936 (Paset II). ISBN 978-3-540-66913-5.
