Paradacsa

On Vicipeid, an chiclipeid shaor.

Ba choir an t-alt seo a ghlanadh, mar: Lit/Gram/Gae/Formaid/Srl!
Tar eis an t-alt a ghlanadh, is feidir an teachtaireacht seo a bhaint de. Feach ar Conas Leathanach a Chur in Eagar agus an Lamhleabhar Stile le tuilleadh eolais a fhail.

triantan Penrose

Tosaionn W.V. Quine a alt^[1] ar pharadacsai le tagairt don cheoldrama Pirates of Penzance le Gilbert agus Sullivan ina ndeirtear "Is paradacsa e. Is paradacsa e'". Tathar ag caint faoin phrionsa mhor, Ferdinand, ata aon bhliain is fiche d'aois ach nach raibh aige ach cuig la breithe. Reititear an sceal ina iomlan nuair a mhinitear duinn go bhfuil rud annamh ag tarluint anseo; rud nach dtarlaionn ach uair amhain i ngach 1,460 laethanta - rugadh ar an 29u de mhi Fheabhra e!

De ghnath bionn struchtur le paradacsa:

Tosach - Glacaimid le reamhleagan no firic eigin
Lar - Cuirimid rialacha i bhfeidhm, m. sh. loighic (logic), infeireas (inference), deaduchtu (deduction); no b'fheidir go leanaimid ar n-imfhios (intuition) fein,
Deireadh - Firic nua

Ma thagann an deireadh salach ar an dtosach, no muna bhfuilimid toilteanach glacadh leis an gcrioch, ta rud eigin micheart agus ta cruth paradacsuil ar an argoint.

Ta roinnt tearmai a usaidtear i leith paradacsai:

Paradacsa - para dox - thar creidiuint
Frithdhleathach - anti nomy - i gcoinne an dli
Sainn - aporia - cosc ar an mbealach
Tomhas - riddle
Fallas - reasunaiochta bhreige

Uaireanta bionn casadh san argoint faoi cheilt no is rud annamh ata i gceist agus nuair a thuigimid e sin, ta an reiteach easca. Ach uaireanta eile, bionn cursai casta agus nil aon ni simpli.

Cuirtear an chead pharadacsa^[2] sa stair scriofa i leith an Ghreigigh Anaximander (ca 610 R.C. -85 R.C.). Reasunaigh seisean go dtagann gach duine o dhuine a bhi og trath, agus conas ar eirigh don chead duine? Ta tagairt (mhichruinn) sa Bhiobla faoi pharadacsa an bhreagadora (Is breagadoiri uilig muintir na Creite, agus duirt duine on Chreit e sin. An bhfuil a raiteas fior, falsa, no an bhfuil aon bhri leis?). Ach cuirtear an bheim sa Bhiobla ar mhacantacht na gCreiteach.

Ta raon na bparadacsa leathan, mar shampla,

Fallas Matamaitice, nuair nach bhfuil ann ach briseadh rialach.
Paradacsa Zeno, a bhi ag ple leis an eigrioch, ach ni raibh an mhatamaitic sach saibhir ag an am - go dti re Newton agus Leibniz. B'fheidir go mbeadh reiteach sa todhchai muna bhfuil ceann ann faoi lathair.
Paradacsa an Fhiaigh Dhuibh, gan fhadhb sa Staitistic, ach a bhfuil bunusach san Fhealsunacht. paradacsa i ndisciplin amhain, agus gan a bheith in ndisciplin eile.
Paradacsa Russell, i dteoiric na dtacar, a chuir isteach go mor ar Gottlob Frege, a bhi ar ti bunus loighciuil a chur ar an matamaitic. Paradacsa mor e seo, ar lean aistriu paraidim.
Paradacsa na haoise, mar ata thuas, faoin 29 Feabhra, a tharlaionn go hannamh.