Barbared

Eus Wikipedia

Ar ger barbared -- ha meizad ar varbariezh zo stag outan -- o deus bet a-viskoazh ul liv disprizus. Dispakan a reont war un dro ar fae ouzh ar re all, an estranjourien, hag an aon dirazo. Michel de Montaigne, a vevas prantad << barbar >> ar brezeliou relijion e fin ar XVI^vet kantved, a ziskouez mat-kenan ar santimant-se, pa skriv e les Essais : << Pep hini a ra barbariezh eus ar pezh n'eo ket kustum d'ober. >>^[1] A-hed an istor ez eus bet steriou dishenvelik d'ar ger.

En orin, ar ger barbar -- amprestet digant al latin barbarus en doa amprestet anezhan digant ar henc'hresianeg barbaros (<< estren >>) -- a oa ur ger a veze implijet gant ar C'hresianed evit komz eus poblou na oant ket eus sevenadur gresian, hag a oa digomprenus o yezh dezho. Barbaros, er penn kentan, n'en doa tamm liv disprizus ebet eta. Talvezout a rae hepken << n'eo ket gresian >> pe kement den zo digomprenus e yezh d'ar C'hresianed, unan hag a ra gant estlammadellou evit komz : bar-bar-bar.

Claude Yvon, er pennad << Barbare (philosophie) >> eus an Encyclopedie gant Diderot ha d'Alembert, a skriv << eo an anv roet gant ar C'hresianed diwar fae d'an holl vroadou na gomzent ket o yezh, pe na gomzent ket anezhi kenkoulz hag int, da ziskouez ar c'hemm bras etrezo etrezo hag ar broadou all a oa chomet e rustoni an amzeriou kentan. >>

Dre astenn, ar c'hemm yezh a roio ur sell negativel, disprizus, eus ar re all, eus an estranjourien, en em gavo en termenadur amprestet digant ar C'hresianed gant ar Romaned. Goude aloubadenn Henc'hres, ar Romaned a zegemeras ar ger gresianek hag a implijas anezhan evit komz eus ar pobladou a oa o chom en-dro d'o impalaeriezh. Lakaet e oa barbared e Roma an holl na oant ket eus sevenadur gresian-ha-roman, forzh peseurt live sevenadurezh en defe. Ar Romaned a selle ouzh an Huned evel << loened daoudroadek >>, hervez an deskrivadenn savet gant an istorour Ammianus Marcellinus, a zanevell penaos e tigouezhjont en Europa, e-giz d'ur << gorventenn a ziruilhfe diouzh ar menez>>^[2].

Diwezhatoc'h e voe graet 'aloubadegou barbar eus an dilec'hiadennou poblou a c'hoarvezas adalek ar IV kantved betek ar VI^vet-VII^vet kantved en Impalaeriezh roman war e ziskar.

Hiziv e vez implijet ar ger-se evit komz eus un den pe eus ur strollad sokial a vez sellet outan evel unan kriz, << digar >>, hep deskadurezh, feulz, palod e voaziou, ha kement zo...

Da vare ar spered digoll a rae e reuz en Europa e kentan lodenn an XX^vetkantved, tamall ouzh diskennidi ar poblou german eus ar grennamzer uhel ur stad barbariezh a oa bet un emzalc'h aes hag eeun eus ar propaganda hag eus an istorouriezh c'hall -- amprestet d'o zro gant ar gevredidi e-pad an Eil Brezel Bed -- evit tremen dre enebadur da zifennerien eus ar sevenadurezh.

1. | << Chacun appelle barbarie ce qui n'est pas de son usage. >> Michel de Montaigne, Les Essais, I, 31.
2. | Ut turbo montibus celsis, Istor, XXXI, 3, 8.

Adtapet diwar << https://br.wikipedia.org/w/index.php?title=Barbared&oldid=2016448 >>

Rummadou:

• Istor Europa
• Henc'hres
• Henroma
• Krennamzer
• Brezelourien