Cebur nuju daging

Basa Bali

Saking Wikipedia
Aksara Latin
Basa Bali
BPS: 0096 0
bhasabali, basabali1
Bhasa Bali, Basa Bali1
WawidanganBali, Nusa Penida, Lombok miwah Jawa, Indonesia
EtnisWong Bali, Bali Aga, Nak Nuse
Penutur
3.300.000[1]
Perincian data penutur

Jumlah penutur beserta (jika ada) metode pengambilan, jenis, tanggal, dan tempat.

  • 3.300.000 (tempat terpilih sensus di Amerika Serikat, 2000, bahasa pertama)
Bentuk awal
  • Bali Kuna
    • Basa Bali
Latin, Bali
Status resmi
Diakui sebagai
basa minoritas di
Kode basa
ISO 639-2ban
ISO 639-3ban
Glottologbali1278[2]
IETFban
BPS (2010)0096 0
Status pemertahanan
C10
Kategori 10
Kategori ini menunjukkan bahwa basa telah punah (Extinct)
C9
Kategori 9
Kategori ini menunjukkan bahwa basa sudah ditinggalkan dan hanya segelintir yang menuturkannya (Dormant)
C8b
Kategori 8b
Kategori ini menunjukkan bahwa basa hampir punah (Nearly extinct)
C8a
Kategori 8a
Kategori ini menunjukkan bahwa basa sangat sedikit dituturkan dan terancam berat untuk punah (Moribund)
C7
Kategori 7
Kategori ini menunjukkan bahwa basa mulai mengalami penurunan ataupun penutur mulai berpindah menggunakan basa lain (Shifting)
C6b
Kategori 6b
Kategori ini menunjukkan bahwa basa mulai terancam (Threatened)
C6a
Kategori 6a
Kategori ini menunjukkan bahwa basa masih cukup banyak dituturkan (Vigorous)
C5
Kategori 5
Kategori ini menunjukkan bahwa basa mengalami pertumbuhan populasi penutur (Developing)
C4
Kategori 4
Kategori ini menunjukkan bahwa basa digunakan dalam institusi pendidikan (Educational)
C3
Kategori 3
Kategori ini menunjukkan bahwa basa digunakan cukup luas (Wider Communication)
C2
Kategori 2
Kategori ini menunjukkan bahwa basa yang digunakan di berbagai wilayah (Provincial)
C1
Kategori 1
Kategori ini menunjukkan bahwa basa nasional maupun basa resmi dari suatu negara (National)
C0
Kategori 0
Kategori ini menunjukkan bahwa basa merupakan basa pengantar internasional ataupun basa yang digunakan pada kancah antar bangsa (International)
10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
0
EGIDS SIL Ethnologue: C5 Developing
Basa Bali dikategorikan sebagai C5 Developing menurut SIL Ethnologue, artinya basa ini mengalami peningkatan jumlah penutur dari waktu ke waktu
Referensi: [3]

Sampel
Video dari seorang penutur yang berbicara dalam basa Bali
Sampel teks
Logo Wikipedia dalam basa Bali yang berisi transkripsi "Wikipedia" (atas) ke dalam ortografi masing-masing dan slogan "Ensiklopedia Bebas" (bawah) yang diterjemahkan ke dalam basa tersebut.
Teks tidak ditampilkan dengan benar?
Sampel teks lainnya
Lokasi penuturan
Basa Bali dados basa kapertama sareng basa mayoritas
Basa Bali dados basa minoritas
Basa Bali katuturang ring akedik miwah wantah marupa basa kadadua
Penutur basa Bali ring Lombok sareng basa Sasak
Tampilkan peta yang diperbesar
Tampilkan peta yang diperkecil
Perkiraan persebaran penuturan basa ini.
Koordinat: 8deg21'S 115deg5'E / 8.350degS 115.083degE / -8.350; 115.083
Artikel ini mengandung simbol fonetik IPA. Tanpa bantuan render yang baik, Anda akan melihat tanda tanya, kotak, atau simbol lain, bukan karakter Unicode. Untuk pengenalan mengenai simbol IPA, lihat Bantuan:IPA.
Portal Basa
L * B * PW
Cari artikel basa
Cari berdasarkan kode ISO 639 (Uji coba)
Kolom pencarian ini hanya didukung olih beberapa antarmuka
Halaman basa acak
Suratan puniki kasurat nganggen
basa alus.
Aksara Bali polih tedung.
Jadma sane maucap nganggen basa bali

Basa Bali (aksara Bali: basabali) inggih punika silih tunggil basa sane rumasuk soroh basa Austronesia (kasambat rumpun bahasa Austronesia ring basa Indonesia). Basa Bali kaanggen olih semeton Bali ring sajeroning miwah sajabaning nusa Bali, upaminyane ring Lombok miwah Jawa Kangin. Akeh panutur basa Bali punika sawatara 3,3 yuta diri (manut sensus warsa 2000); panutur punika nganggen basa Bali pinaka basa asli utawi basa ibu. Akehan kramane sane mabasa andap, tur maliha akeh sane ririh mabasa Indonesia.

Basa Bali punika madue undag-undagan sane mawasta sor singgih basa. Sor singgih basa taler kabaosang anggah ungguhing basa, taler kaangkat kabaos unda-usuk basa. Sakewanten sane lumrah kabaos ring desa pakraman inggih punika sor singgih basa. Basa Bali wenten pepalihannyane minakadi:[4]

  • Basa Bali Alus. Basa Alus utawi basa singgih inggih punika basa sane kanggen nyungjungang utawi nyinggihang. Basa Bali Alus madue makudang-kudang soroh sekadi ring sor puniki:
    • Basa Bali Alus Singgih (a. si), kaanggen yening nutur sareng sulinggih (brahman), sang sane namong jagat, pejabat sane mapangkat, tur jatma sane utama.
    • Basa Bali Alus Madia (a. ma), kaanggen yening nutur nganggen basa alus, nanging nenten uning napike sane katuturang punika patut kaluhurang utawi kasorang.
    • Basa Bali Alus Mider (a. mi), marupa basa alus sane ngrias kawigunan ipun ri kala mabebaosan marep ring wangsa sane tegehan utawi ring wangsa andapan sane patut jungjungang.
    • Basa Bali Alus Sor (a. so), kaanggen olih para jana yening nuturang utawi nyambatang dewek ipun ri kala nutur sareng semeton sane kaluhurang. Basa alus sor kaangge ngandapang raga ri kala matur-atur ring wangsa sane tegehan utawi sane patut singgihang. Kruna sane kaangge matur marupa kruna alus sor.
  • Basa Bali Mider/Madia, kaanggen yening ngobyahin majeng ring banjar, sekolah, miwah genah lianan sane makeh kramane drika. Basa puniki pangrasannyane nenten singgih utawi kasar, nanging basa punika kaanggen nyinggihang sang sane patut singgihang, tur wangsa andapan (jaba/kawula) lan anak sane durung kauningin.
  • Basa Bali Andap utawi Kapara, kaanggen ri tatkala nutur sareng timpal, semeton gelah, tur anak sane sampun kauningin saking dumunan.
  • Basa Bali Sor, inggih punika basa sane kaanggen mabebaosan marep ring sang sane kabaos; wangsa andapan, sesamen wangsa jaba, utawi pasawitran sane luket utawi ri kala maiyegan utawi marebat.
    • Basa kasamen/kapara (b. s), kruna lingganipun saking sami, polih panganter ka- rauhin pangiring -an dados kasamian, kasandiang dados kasamen. Dados basa kasamen artinipun basa sor sane dados kaanggen sareng sami saha wirasanipun nenten nyinggihang maliha ngandapang
    • Basa Bali Kasar (b. k), Basa kasar puniki taler marupa basa sor, sane katibakang marep ring pasawitran sane luket utawi ri kala maiyegan.

Fonologi

[uah | uah wit]

Vokal

[uah | uah wit]

Wenten 6 vokal ring Basa Bali:

Muka Tengah Duri
Tegeh i u
Mider e @ o
Sor a

Konsonan

[uah | uah wit]

Wenten 18 konsonan ring Basa Bali:

Bibir Gigi Langit2
Keras
Langit2
Lunak
Celah
Suara
Letup p b t d c j k g
Sengau m n n ng
Desis s h
Getar / Sisi r l
Hampiran w j

Galeri

[uah | uah wit]

Pustaka

[uah | uah wit]
  1. | Basa Bali ring Ethnologue (18th ed., 2015)
  2. | Hammarstrom, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2017). "Balinese". Glottolog 3.0. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History.
  3. | "Basa Bali". www.ethnologue.com (ring Inggris). SIL Ethnologue.
  4. | "Sor Singgih Basa Bali". ladra-bali.blogspot.com. Kaakses 10 May 2019.
Aksara suara
(Vokal)
Warga Kanthya
(Konsonan
langit-langit belakang
)
Warga Talawya
(Konsonan langit-langit)
Warga Murdhanya
(Konsonan tarik-belakang)
Warga Dantya
(Konsonan gigi)
Warga Osthya
(Konsonan bibir)
Aksara ardhasuara
(Semivokal)
Pangangge (tanda diakritik)
Pangangge suara
(tanda vokalisasi)
Pangangge tengenan
Pangangge aksara
(tanda semivokalisasi)
Ceciren ring babawosan (tanda baca)